Φωτογραφία Manuel J. Adams
Φωτογραφία Henrik Maedler
Οι Έλληνες φοιτητές που θριάμβευσαν στο Παγκόσμιο Πανεπιστημιακό Πρωτάθλημα Ρητορικής μιλούν στο site του Υπουργείου Παιδείας
Η φοιτήτρια του ΕΚΠΑ, Μαρία Ρούσση, και ο φοιτητής της Σχολής ΗΜΜΥ του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου, Θοδωρής Ντουνιάς, αναδείχθηκαν οι μεγάλοι νικητές του Παγκόσμιου Πανεπιστημιακού Πρωταθλήματος Debate στην κατηγορία EFL (English as Foreign Language- αγγλικά ως ξένη γλώσσα)., που διεξήχθη στη Θεσσαλονίκη και στο οποίο συμμετείχαν 1.300 διαγωνιζόμενοι από 70 χώρες.
Οι δύο φοιτητές απαντούν στις ερωτήσεις μας:
Είναι επαρκείς οι γνώσεις που αποκτάτε στο ΑΕΙ;
Θ.Ν Ναι και όχι. Νομίζω πως η ερώτηση αυτή συγχέεται με το αν είναι αρκετά μεγάλη η ύλη που καλύπτεται από τα μαθήματά μας, στην οποία περίπτωση η απάντηση είναι σίγουρα ναι. Ένας πτυχιούχος μιας Ελληνικής σχολής έχει πολλά εφόδια για να αντιμετωπίσει την επαγγελματική πραγματικότητα. Κατά τα άλλα, όμως, η ύλη αυτή είναι πολλές φορές υπερβολικά μεγάλη, ή διδάσκεται με λάθος τρόπο, με αποτέλεσμα οι φοιτητές να αφήνονται στην μοίρα τους πολλές φορές για να περάσουν τα μαθήματα. Τα προγράμματα σπουδών είναι πολλές φορές παρωχημένα, και νέοι καθηγητές σπανίως προσλαμβάνονται, με αποτέλεσμα οι διδακτικές μέθοδοι που ακολουθούμε να είναι απαρχαιωμένες σε σχέση με σχολές του εξωτερικού. Άρα, ενώ οι γνώσεις του μέσου φοιτητή για το αντικείμενό του είναι επαρκείς, πολλές φορές τις έχει αποκτήσει μέσω δικής του ενασχόλησης, χωρίς την βοήθεια της σχολής. Αν, πάλι, αναφερόμαστε σε γενικές γνώσεις περί κοινωνικής/πολιτικής/οικονομικής πραγματικότητας, η μόνη επαφή που υπάρχει στην σχολή είναι μέσω των πολιτικών παρατάξεων και σχημάτων, πράγμα μάλλον αρνητικό για την απόκτηση σφαιρικής γνώσης.
Τι προβλήματα εντοπίζετε στην Τριτοβάθμια –από τη μέχρι στιγμής εμπειρία σας- και πως νομίζετε πως μπορούν να αντιμετωπιστούν;
Μ.Ρ Πέρα από τα «πρακτικά» προβλήματα της Τριτοβάθμιας εκπαίδευσης (προβλήματα στις βιβλιοθήκες, τα εργαστήρια, τους ίδιους τους πανεπιστημιακούς χώρους) θα έλεγα ότι το βασικότερο είναι η ελλιπής οργάνωση, η οποία είναι εμφανής, μεταξύ άλλων, και στο χώρο των πανεπιστημιακών ρητορικών ομίλων. Στη νομική, για παράδειγμα, υπάρχει τυπικά ρητορικός όμιλος, ο οποίος όμως δεν λειτουργεί μετά την αποφοίτηση των φοιτητών που τον δημιούργησαν. Γενικότερα, λοιπόν, διαπιστώνουμε ότι παρά το εξαιρετικό ανθρώπινο δυναμικό, δημιουργικές δραστηριότητες επαφίενται τελικά στην αυτενέργεια ορισμένων φοιτητών και καθηγητών, ελλείψει μιας αποτελεσματικότερης κεντρικής οργάνωσης. Ως αποτέλεσμα, πολλοί φοιτητές δεν ενημερώνονται καν για δραστηριότητες που θα μπορούσαν να τους προσφέρουν μια πολύπλευρη εκπαιδευτική εμπειρία, ή απογοητεύονται και τελικά αδιαφορούν γι’αυτές. Συνεπώς, θα πρότεινα να υπάρχει καλύτερη συνεργασία και επικοινωνία μεταξύ των πανεπιστημίων και των φοιτητών, και να μην αφήνονται οι τελευταίοι τελείως μόνοι στην εκπαιδευτική πορεία τους.
Θεωρείτε πως οι σχολές που φοιτάτε μπορούν να σας προσφέρουν σήμερα επαγγελματικήαποκατάσταση;
Θ.Ν Στην Ελλάδα όχι απολύτως, αλλά γενικά, τίποτα δεν μπορεί πλέον να μας προσφέρει σίγουρη επαγγελματική αποκατάσταση στην κατάσταση που ζούμε. Στο εξωτερικό, μετά από κάποιο καλό μεταπτυχιακό, ίσως και να υπάρχει μεγαλύτερη σιγουριά.
Οι σπουδές που πραγματοποιείτε μπορούν να σας δώσουν σημαντικά εφόδια για τη μετέπειτα επαγγελματική σας σταδιοδρομία;
Θ.Ν Σίγουρα! Παραπέμπουμε γενικά στην απάντηση μας στην τρίτη σας ερώτηση. Τα μόνα δύο πιθανά σχόλια είναι:
Α) Να γίνονται περισσότερα εργαστήρια και να υπάρχει κάποια στοιχειώδης επαφή με την αγορά εργασίας. Πέρα από τα μαθήματα, είναι σημαντικό να έχουμε έστω κάποιες στοιχειώδεις γνώσεις για το πού, υπό ποιές συνθήκες και με τι ζητούμενα θα εργαζόμαστε.
Β) Να υπάρχουν περισσότερες σχολές όπως η ΣΕΜΦΕ, που καλύπτουν πολλά αντικείμενα, για όσους σπουδαστές δεν είναι απολύτως σίγουροι πως θέλουν να γίνουν δικηγόροι, ή ηλεκτρολόγοι, ή λογιστές. Να υπάρχουν, δηλαδή σχολές στις οποίες η ειδίκευση να έρχεται σε μεταπτυχιακό επίπεδο, όταν έχουμε αρχίσει να καταλαβαίνουμε περίπου τι θέλουμε να κάνουμε με την ζωή μας.
Έχετε στο μυαλό σας την προοπτική του εξωτερικού για την επαγγελματική σας σταδιοδρομία;
Μ.Ρ Δεν το αποκλείουμε. Σε ένα πρώτο στάδιο, και οι δύο θα θέλαμε να εμπλουτίσουμε τις σπουδές μας με μια εκπαιδευτική εμπειρία στο εξωτερικό, πιθανώς για ένα μεταπτυχιακό. Από εκεί και πέρα, ανάλογα με τις συνθήκες και τις προοπτικές στο εξωτερικό και στην Ελλάδα, θα λάβουμε και την απόφασή μας.
Προτάσεις για τη βελτίωση της τριτοβάθμιας
Θ.Ν Παραπέμπουμε και πάλι στα προηγούμενα! Αν ήταν να συνοψίσω θα έλεγα: Μικρότερες σχολές, πρόσληψη καθηγητών και διοικητικών υπαλλήλων, αναβάθμιση εγκαταστάσεων, σύνδεση με την αγορά εργασίας, περισσότερες υποχρεωτικές εργασίες, περισσότερα μαθήματα επιλογής, εκσυγχρονισμό προγραμμάτων σπουδών από τους καθηγητές χωρίς επέμβαση του υπουργείου. Και χωρισμός του Υπουργείου Παιδείας από την εκκλησία, όπως συμβαίνει σε κάθε αναπτυγμένη χώρα, αλλά τώρα ζητάω πολλά και το ξέρω.
Υ.Γ
Το Παγκόσμιο Πανεπιστημιακό Πρωτάθλημα Επιχειρηματολογίας, το οποίο γίνεται εδώ και 36 χρόνια, είναι η μεγαλύτερη πανεπιστημιακή μη αθλητική διοργάνωση στον κόσμο και κάθε χρόνο διοργανώνεται σε διαφορετική χώρα. Φέτος, πραγματοποιήθηκε για πρώτη φορά στη Θεσσαλονίκη. Τη διοργάνωση ανέλαβε και έφερε εις πέρας με επιτυχία η Ρητορική Εταιρεία Ελλάδος. Το debate είναι ένας αγώνας ρητορικής με συγκεκριμένους κανόνες. Σε ένα debate συμμετέχουν 4 ομάδες των 2 ατόμων, δύο από τις οποίες υπερασπίζονται ένα θέμα (Κυβέρνηση), ενώ οι άλλες δύο το καταψηφίζουν. (Αντιπολίτευση).
Η Μαρία Ρούσση, 19 ετών, σπουδάζει Νομική στο Εθνικό Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών. Ξεκίνησε να ασχολείται με το debate στο σχολείο. Ως φοιτήτρια, συμμετείχε στο πρωτάθλημα του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών, όπου και προκρίθηκε στον τελικό, ενώ η πρώτη της εμπειρία σε διεθνές τουρνουά ήταν το πανευρωπαϊκό φοιτητικό πρωτάθλημα debate στη Βιέννη, το 2015. Παράλληλα, η Μαρία προπονεί μαθητές Γυμνασίου και Λυκείου στο debate, θεωρώντας το πολύτιμο εκπαιδευτικό εργαλείο, που κινητοποιεί τη σκέψη, την αυτενέργεια και την περιέργεια του debater.
Ο Θοδωρής Ντουνιάς είναι δευτεροετής φοιτητής του τμήματος Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών του ΕΜΠ. Ξεκίνησε το debate από την πρώτη λυκείου, στον σύλλογο Forensics του Κολλεγίου Αθηνών. Συμμετείχε σε πολλά μαθητικά τουρνουά, όπως αυτά του Deree, του St. Catherine's, του Μωραϊτη, όπως και στο Πανελλήνιο Πρωτάθλημα Forensics. Ήταν φιναλίστ σε όλα την τελευταία χρονιά του Λυκείου, κατά την οποία υπήρξε και μέλος της εθνικής αποστολής στο World Schools Debating Competition 2014 στην Ταϋλάνδη, όπου η Ελλάδα κατέκτησε την εντέκατη θέση. Συνεχίζει την ενασχόλησή του με το debate κυρίως μέσω της διδασκαλίας, καθώς εργάζεται στο Κολλέγιο Αθηνών ως βοηθός προπονητής της σχολικής ομάδας. Το WUDC 2016 ήταν το πρώτο φοιτητικό τουρνουά στο οποίο πήρε μέρος ως διαγωνιζόμενος.
Ηράκλειο, Αιτωλοακαρνανία, Δυτική Αττική, Δωδεκάνησα και Α Πειραιά είναι οι Διευθύνσεις Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης στις οποίες έχουν γίνει οι περισσότερες από τις 12.735 προσλήψεις αναπληρωτών στη Γενική και Ειδική Εκπαίδευση κατά την τρέχουσα σχολική χρόνια.
Σύμφωνα με στοιχεία των αρμόδιων υπηρεσιών του Υπουργείου Παιδείας, Έρευνας και Θρησκευμάτων, οι προσλήψεις στην Α/θμια Ηρακλείου έφθασαν τις 782. Στη Διεύθυνση Α/θμιας Αιτωλοακαρνανίας είχαμε 529 προσλήψεις και σε Δυτική Αττική και Δωδεκάνησα οι προσλήψεις έφθασαν τις 500 αντίστοιχα. Στις πρώτες δέκα περιοχές σε αριθμό προσλήψεων περιλαμβάνονται η Α Πειραιά, η Β Θεσσαλονίκης, Α Αθηνών, Α Ανατολικής Αττικής και η Εύβοια.
Ο κύριος όγκος των προσλήψεων αφορά την ειδικότητα των Δασκάλων – ΠΕ70 με 4.711 προσλήψεις. Τετραψήφιοι είναι οι αριθμοί των προσλήψεων για Δασκάλους Ειδικής Εκπαίδευσης – ΠΕ71 και Νηπιαγωγούς- ΠΕ60 με 1.981 και 1.565 προσλήψεις αντίστοιχα.
Στον πίνακα που ακολουθεί παρουσιάζονται οι πέντε περιοχές όπου πραγματοποιήθηκαν οι περισσότερες προσλήψεις στις πιο πάνω ειδικότητες ενώ υπάρχει και συνοδευτικό αρχείο με αναλυτικά στοιχεία των προσλήψεων.
Σημειώνουμε ότι δεν περιλαμβάνονται, στα στοιχεία που παρατίθενται οι 67 προσλήψεις που πραγματοποιήθηκαν στις 8 Ιανουαρίου. Οι φετινές προσλήψεις στην Α/θμια Εκπαίδευση είναι ήδη περισσότερες από αυτές του σχολικού έτους 2014-15 κατά 5,8 ποσοστιαίες μονάδες, ενώ νέες προσλήψεις θα πραγματοποιηθούν το επόμενο διάστημα, διευρύνοντας περαιτέρω το ποσοστό της αύξησης των προσλήψεων.
| ΠΕ70 | ΠΕ60 | ΠΕ71 | |||
| ΠΕΡΙΟΧΗ | ΑΡΙΘΜΟΣ | ΠΕΡΙΟΧΗ | ΑΡΙΘΜΟΣ | ΠΕΡΙΟΧΗ | ΑΡΙΘΜΟΣ |
| Ηράκλειο | 341 | Ηράκλειο | 153 | Α΄ Θεσσαλονίκης | 180 |
| Δυτ. Αττικής | 283 | Αιτ/νία | 104 | Β΄ Θεσσαλονίκης | 140 |
| Αιτ/νία | 236 | Κυκλάδες | 86 | Α΄ Αθηνών | 77 |
| Δωδεκάνησα | 234 | Δυτ. Αττικής | 68 | Ηράκλειο | 62 |
| Α΄ Ανατ. Αττικής | 222 | Εύβοια | 65 | Χανιά | 62 |

Συνέντευξη στην «Εφημερίδα των Συντακτών» και τον δημοσιογράφο Χρήστο Κάτσικα παραχώρησε ο Πρόεδρος της Επιτροπής του Εθνικού και Κοινωνικού Διαλόγου για την Παιδεία, Αντώνης Λιάκος στο πλαίσιο αφιερώματος για τον Εθνικό Διάλογο για την Παιδεία.
Ακολουθεί η συνέντευξη:
Η «Εφ.Συν.» ανοίγει από σήμερα τον φάκελο «Εθνικός διάλογος για την παιδεία» με μια συνέντευξη του προέδρου της Επιτροπής Εθνικού Διαλόγου και ομότιμου καθηγητή Ιστορίας του τμήματος Ιστορίας και Αρχαιολογίας της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών, κ. Αντώνη Λιάκου.
Ως γνωστόν, η ηγεσία του υπουργείου Παιδείας προανήγγειλε ότι μέσω του εθνικού διαλόγου επιδιώκει να προχωρήσει «στην υλοποίηση μιας συνολικής μεταρρύθμισης και στις τρεις βαθμίδες της εκπαίδευσης».
Από την άλλη, έχει παραδεχτεί ότι «είναι εξαναγκασμένη να παίρνει υπόψη της δεσμεύσεις που προέρχονται από διεθνείς οργανισμούς, όπως ο ΟΟΣΑ, και από τις μνημονιακές υποχρεώσεις» και πως «θα πρέπει να έχουμε συνείδηση των δημοσιονομικών περιορισμών για τις μεταρρυθμίσεις που θα προτείνουμε».
Η διαδικασία του διαλόγου έχει τρεις πυλώνες: την Εθνική Επιτροπή Διαλόγου, την Επιτροπή Μορφωτικών Υποθέσεων της Βουλής και το ΕΣΥΠ. Το χρονοδιάγραμμα είναι το εξής:
Από αύριο έως τα μέσα Μαρτίου θα πραγματοποιηθούν δημόσιες συζητήσεις για επιμέρους θέματα σε εβδομαδιαία βάση, παράλληλα και σε αλληλεπίδραση με τις ειδικές επιτροπές.
Εως το τέλος Μαρτίου θα έχει γίνει το πρώτο σχέδιο της έκθεσης της επιτροπής διαλόγου, το οποίο έως το τέλος Απριλίου 2016 θα έχει τεθεί σε συζήτηση στην οποία θα πάρει μέρος και η Επιτροπή Μορφωτικών Υποθέσεων της Βουλής.
Στη σημερινή συνέντευξή του ο Αντ. Λιάκος, ανάμεσα σε άλλα, προτείνει το σχολείο «να αποκτήσει αυτονομία», «να περάσει από τη συμμόρφωση στο αναλυτικό πρόγραμμα στον σχεδιασμό των εκπαιδευτικών πρακτικών με υπευθυνότητα και λογοδοσία», την «αναμόρφωση του χάρτη της Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης», την «αντικατάσταση των βιβλίων από ηλεκτρονικούς φακέλους», την «εκμετάλλευση των σχολικών εγκαταστάσεων και των υποδομών των πανεπιστημίων».
Στην εισήγησή σας, στην πρώτη συνάντηση εργασίας της επιτροπής διαλόγου για την παιδεία, αναφερόμενος στη σημερινή Ευρώπη λέτε: Διαπιστώνουμε μια ριζική αλλαγή της αντίληψης για την εκπαίδευση. Από εκπαιδευτικό αγαθό γίνεται υπηρεσία στην τροχιά της προσφοράς και της ζήτησης.
Επίσης αναφέρεστε σε «ένα μεταφερόμενο και επιβαλλόμενο μοντέλο μεταρρύθμισης, το οποίο κάνει την εκπαίδευση εργαλείο κοινωνικής μηχανικής (social engineering), όπου, στη θέση της ρύθμισης των σχέσεων κοινωνίας και αγοράς, τίθεται η κοινωνία της αγοράς».
Συγχρόνως όμως αναφέρετε πως «θα πρέπει επίσης να έχουμε συνείδηση ότι η κυβέρνηση είναι εξαναγκασμένη να παίρνει υπόψη της δεσμεύσεις που προέρχονται από διεθνείς οργανισμούς, όπως ο ΟΟΣΑ, και από τις μνημονιακές υποχρεώσεις».
Τι θα προτείνετε για να αντιμετωπιστούν αυτά τα πραγματικά δεδομένα, ώστε, όπως λέτε, να προκύψουν «μεταρρυθμίσεις οι οποίες θα διασφαλίσουν τον χαρακτήρα της εκπαίδευσης ως δημόσιου αγαθού και θα αποτελέσουν την ίσαλο γραμμή για τις αλλαγές που θα προέλθουν από οποιαδήποτε πολιτική μεταβολή»;
Για να διασφαλιστεί ο δημόσιος χαρακτήρας της εκπαίδευσης θα πρέπει να γίνει μια αξιόπιστη εκπαίδευση, επομένως να γίνουν ριζικές μεταρρυθμίσεις.
Η άποψη ότι όλοι οι διάλογοι ήταν προσχηματικοί παραπέμπει σε μια σύλληψη της πολιτικής ως τεχνολογίας της απάτης και εκφράζει μια νοοτροπία καχυποψίας. Θέλουν να μας εξαπατήσουν, άρα λέμε όχι σε όλα και δεν συμμετέχουμε.
Η ίδια η αλλαγή του κόσμου αντιμετωπίζεται επίσης φοβικά, σαν τεράστια συνωμοσία. Όμως στο διάστημα της ζωής μας, ο καθένας το έχει βιώσει, μεταβλήθηκαν τα πάντα γύρω μας.
Η κρίση είναι αποτέλεσμα αυτού του γιγαντιαίου κοινωνικού μετασχηματισμού που αλλάζει την τεχνολογία και την παραγωγή, τη ροή ανθρώπων, αντικειμένων, αξιών, πληροφοριών, τον κύκλο ζωής. Συμπυκνωμένος χρόνος αλλαγών. Και οι αλλαγές προκαλούν κρίσεις.
Και χωρίς μνημόνια, και εκτός Ε.Ε., η Ελλάδα θα βίωνε μια κρίση εξίσου ισχυρή, ενδεχομένως και χειρότερη. Όπως γίνεται σε κάθε μεγάλο κοινωνικό μετασχηματισμό, κάθε κοινωνική ομάδα προσπαθεί να επωφεληθεί περισσότερο - και πράγματι ο καπιταλισμός βρίσκει ευκαιρία και προσπαθεί να διεισδύσει σε όλους τους πόρους της κοινωνίας και να μετατρέψει τα πάντα σε εμπόρευμα.
Αλλά μπορεί να το κάνει αυτό γιατί έχουν μεταβληθεί οι συνθήκες, γιατί έχουμε περάσει σε μια νέα παραγωγική εποχή, έχουν διεθνοποιηθεί οι κανόνες της ζωής μας, επομένως έχει αλλάξει η γνώση και η χρήση της γνώσης.
Όσο δεν κάνουμε μεταρρυθμίσεις τόσο πιο άγρια και καταστροφικά θα έλθουν οι αλλαγές και θα εμπορευματοποιήσουν το σύνολο της εκπαίδευσης.
Πάντοτε η εκπαίδευση έπαιζε τον ρόλο εργαλείου αναμόρφωσης της κοινωνίας. Η γνώση είναι ένα πανάκριβο προϊόν και συνήθως προνόμιο των πλουσιότερων τάξεων. Μόνο σε ένα πολύ μικρό διάλειμμα της Ιστορίας, η γνώση χαρακτηριζόταν κοινωνικό αγαθό.
Στη μεταπολεμική Ευρώπη του κοινωνικού κράτους, καθώς και στην Ελλάδα μετά το 1964, επιχειρήθηκε ένα άνοιγμα και δόθηκε η δυνατότητα και σε παιδιά των λαϊκών τάξεων να σπουδάσουν. Ούτε εγώ δεν θα σπούδαζα χωρίς τις μεταρρυθμίσεις Παπανούτσου.
Επομένως, η διάσωση της δημόσιας εκπαίδευσης και το άνοιγμα στις φτωχότερες τάξεις του πληθυσμού περνούν μέσα από τη μεταρρύθμιση της εκπαίδευσης. Αυτή η μεταρρύθμιση δεν πρέπει να έχει ορίζοντα την κρίση. Πρέπει να έχει ορίζοντα τις μεγάλες αλλαγές της εποχής.
Σ’ αυτές τις μεταβολές πρέπει να προσαρμοστεί. Όχι για την αναπαραγωγή και την ενδυνάμωση των λίγων, αλλά με έγνοια για τους πολλούς, έχοντας ως προσανατολισμό της τη μείωση των ανισοτήτων και τον περιορισμό των διακρίσεων.
Σε μια εποχή γεμάτη κινδύνους, που δεν ξέρεις ποια καταστροφή έρχεται και από πού, δεν βαδίζεις με σημαία «όχι σε όλα», «αντίσταση και πάλη», αλλά την ανθεκτικότητα. Μια εκπαίδευση ανθεκτικότητας για δύσκολους καιρούς.
• Έχετε τονίσει ότι «η απελευθέρωση του Λυκείου από τον ζυγό των εξετάσεων είναι το πρώτο καθήκον». Μπορείτε να γίνετε πιο συγκεκριμένος ως προς τη λύση που οραματίζεστε;
Κοινό θέμα στους διαλόγους για την εκπαίδευση, από το 1985 που έχει επισημανθεί το πρόβλημα της νέκρωσης του Λυκείου και της φροντιστηριοποίησης της γνώσης.
Γιατί δεν μπορεί να λυθεί; Τι το εμποδίζει; Το ζήτημα είναι τεχνικό ή ταξικό; ρωτούν πολλοί. Γιατί δεν γίνονται πρωτοσέλιδα οι εξετάσεις στο εξωτερικό; Γιατί εκεί ο κοινωνικός διαχωρισμός αρχίζει από πολύ πρώιμη ηλικία, όταν τα παιδιά μπαίνουν σε μια εκπαίδευση διώροφη ή τριώροφη, χωρίς να περιμένουν αυτό να συμβεί στα 18.
Εδώ υποτίθεται ότι έως τα 18 δίδονται ευκαιρίες. Σωστό είναι, αλλά το τίμημα είναι η ματαίωση μιας ολόκληρης εκπαιδευτικής βαθμίδας, χωρίς να αποφευχθεί ο διαχωρισμός. Αυτά πρέπει να τα αντιμετωπίσουμε με τολμηρό ρεαλισμό.
Αυτό που προς το παρόν μπορώ να πω είναι ότι στα τμήματα όπου η ζήτηση είναι μικρότερη ή ίση με την προσφορά δεν χρειάζονται εξετάσεις.
Στις λίγες σχολές όπου η ζήτηση είναι μεγαλύτερη, π.χ. στη Νομική ή στην Ιατρική, η σχέση ζήτησης-προσφοράς είναι 3:1. Εκεί μπορεί να υπάρξει μια λίστα προτεραιότητας και θα δούμε ποια θα είναι τα πρόσθετα κριτήρια που θα περιλαμβάνει.
Προσωπικά, θα θεωρούσα χρήσιμο η γλωσσομάθεια να είναι ένα κριτήριο, αλλά αυτά είναι αντικείμενο διαλόγου.
Εκείνο πάντως που πρέπει να γίνει προϋπόθεση εισόδου σε όλες τις σχολές είναι ένα αναβαθμισμένο ισχυρό απολυτήριο Λυκείου, το οποίο θα λειτουργεί ως κατώφλι για οποιονδήποτε προορισμό.
Αλλά για να λειτουργήσει ανθεκτικά το σύστημα της εθνικής παιδείας και να αντέξει στον χρόνο, χρειάζεται μια αναβαθμισμένη και επανασχεδιασμένη τεχνική και επαγγελματική εκπαίδευση, η οποία δεν λειτουργεί ως η πίσω αυλή του εκπαιδευτικού συστήματος.
Εδώ είναι το μεγάλο ερώτημα. Θα πρέπει να δούμε το πρόβλημα συνολικά και ολιστικά: από το ΕΠΑΛ και τα ΙΕΚ ώς τα ΤΕΙ και το Πολυτεχνείο. Κάθετα και οριζόντια.
Είναι ένα καινούργιο πρόβλημα για την Ελλάδα και θα πρέπει να το αντιμετωπίσουμε σε στενή σύνδεση με το αναπτυξιακό μοντέλο της χώρας. Δύσκολα ζητήματα, αλλά γι’ αυτό ο διάλογος.
• Μιλήσατε για «το πρόβλημα της εκπαίδευσης και της επανεκπαίδευσης των εκπαιδευτικών». Θα μπορούσατε να μας εκθέσετε την άποψή σας για τον τρόπο αντιμετώπισης;
Είναι μύθος ότι το πτυχίο αρκεί για μια οποιαδήποτε σταδιοδρομία χωρίς μια προηγούμενη μαθητεία και εξειδίκευση. Μόνο στα καθηγητικά επαγγέλματα συμβαίνει αυτό.
Πόσο προετοιμασμένοι είναι οι νέοι καθηγητές/τριες με το πτυχίο της ειδικότητάς τους να αντιμετωπίσουν τα δύσκολα προβλήματα του σύγχρονου σχολείου;
Πώς θα αντιμετωπίσουν την πολυεθνική πολυπολιτισμική/πολυθρησκευτική σύνθεσή του;
Πώς θα αντιμετωπίσουν τις συνέπειες της οικονομικής κρίσης στα παιδιά; Το αίσθημα φόβου, κοινωνικής ματαίωσης και την επιθετικότητα; Τα παιδιά με ειδικές ανάγκες;
Δεν χρειάζονται ειδική προετοιμασία σε σχολές εκπαίδευσης και καθοδηγούμενη πρακτική εξάσκηση στο σχολείο;
Το πιστοποιητικό παιδαγωγικής επάρκειας είναι εντελώς ανεπαρκές. Εξάλλου, με το πλήθος των ειδικοτήτων κανείς δεν διδάσκει μόνο ό,τι διδάχτηκε στο πανεπιστήμιο.
Άρα οι πολλές ειδικότητες θα πρέπει να ωσμωθούν, να ομαδοποιηθούν σε μια προοπτική κοινών πεδίων, όχι ως συγκόλληση, αλλά σε ένα μετα-επίπεδο γνώσης.
Αναφορικά με την επανεκπαίδευση, καθώς οι γνώσεις ανανεώνονται κάθε πέντε-δέκα χρόνια, η επιτροπή συζητά ένα ευέλικτο σύστημα επανεκπαίδευσης εντός και εκτός σχολικής ζώνης, αλλά και τη δυνατότητα περιοδικής επιστροφής στα πανεπιστημιακά έδρανα.
Επανεκπαίδευση υψηλού επιπέδου, από ερευνητές, νέους επιστήμονες με φρέσκια γνώση, όχι κονσέρβα.
Εξάλλου, το σχολείο πρέπει να αποκτήσει αυτονομία, προσωπικότητα, να απογαλακτιστεί από την ιεραρχία και το υπουργείο, να περάσει από τη συμμόρφωση στο αναλυτικό πρόγραμμα στον σχεδιασμό των εκπαιδευτικών πρακτικών με υπευθυνότητα και λογοδοσία.
Να μη λειτουργεί ως εμφύτευμα στον κοινωνικό χώρο, αλλά ως μέρος ενός τοπικού δικτύου.
Χρειάζεται επίσης να αναδείξουμε το παράδειγμα δασκάλων και καθηγητών που κάνουν εμπνευσμένα πράγματα. Σε μια εποχή απεραντοσύνης και μεταβολής των γνώσεων, ο δάσκαλος καθοδηγεί τους μαθητές στη γνωσιακή διαδικασία. Οι δεξιότητες έρευνας σημαίνουν επίσης γνώσεις.
Ο Μάο δεν έλεγε ότι αντί να δίνουμε στον φτωχό ένα ψάρι καλύτερα να του μάθουμε πώς να ψαρεύει; Από πού προκύπτει ότι το «μαθαίνω πώς να μαθαίνω» είναι κι αυτό νεοφιλελεύθερης κοπής;
• Αναφερθήκατε στην ανάγκη εξορθολογισμού τμημάτων-σχολών και πανεπιστημίων. Μπορείτε να μας πείτε κάποια συγκεκριμένα μέτρα που θεωρείτε επιβεβλημένα;
Τα πανεπιστήμια είναι χτισμένα ως επί το πλείστον ευκαιριακά, σαν τα αυθαίρετα και χωρίς σχέδιο σπίτια.
Σχολές με πλήθος τμημάτων, σχολές με ένα-δυο τμήματα, τμήματα γιγαντιαία και με μεγάλο εύρος, άλλα τμήματα ετερόκλητων ειδικοτήτων που θα έπρεπε να είναι μεταπτυχιακό πρόγραμμα, τμήματα με ελάχιστο προσωπικό και στενό εύρος αντικειμένου, με αλληλοεπικαλυπτόμενα προγράμματα.
Πανεπιστημιακά τμήματα και ΤΕΙ φυτεμένα εική και ως έτυχε, στη λογική του ‘80 κάθε πόλη και πανεπιστήμιο, κάθε χωριό και τμήμα.
Δεν θέλει ένα συμμάζεμα όλο αυτό; Εκτός τούτου, μέσα στο πανεπιστήμιο δεν πρέπει να υπάρχει κινητικότητα των φοιτητών, δυνατότητα συνδυασμού ειδικοτήτων στο πτυχίο, κύριας και δευτερεύουσας ειδικότητας κ.ο.κ.;
Πώς θα γίνουν όλα αυτά; Αυτού του τύπου η τριτοβάθμια εκπαίδευση δεν μπορεί να αντέξει σε μεγάλες μεταβολές και δύσκολους καιρούς. Αν δεν αλλάξει, θα αποσυντεθεί. Οι προτάσεις μας εδώ αφορούν τόσο την αναμόρφωση του χάρτη όσο και τη δημιουργία κοινού χώρου έρευνας και εκπαίδευσης, γιατί και στην έρευνα έχουν δρομολογηθεί μεγάλες αλλαγές.
• Επισημάνατε ότι υπάρχει ανάγκη «εξεύρεσης πρόσθετων πόρων, όσο επίσης και εξοικονόμησης πόρων». Με τις σημαντικά μειωμένες δημόσιες δαπάνες, από πού νομίζετε ότι μπορούν να εξευρεθούν πρόσθετοι πόροι ή από πού μπορούν να εξοικονομηθούν;
Οικονομική αιμορραγία των συγγραμμάτων: Γιατί να μη γίνουν ηλεκτρονικοί φάκελοι διαθέσιμοι στους φοιτητές; Μια ηλεκτρονική πλατφόρμα ελεύθερης πρόσβασης είναι απείρως οικονομικότερη από την εκτύπωση εκατοντάδων χιλιάδων τόμων.
Το Πανεπιστήμιο Αθηνών είναι από τους μεγαλύτερους ιδιοκτήτες ακίνητης περιουσίας στο κέντρο της Αθήνας. Ποια είναι η αξιοποίησή της; Χρόνια το ανακαινισμένο Χημείο παραμένει σκανδαλωδώς κλειστό, το Πανεπιστήμιο πληρώνει για ενοίκια χώρων που υποχρησιμοποιούνται.
Γιατί δεν αξιοποιείται, λ.χ., ο χώρος της Πανεπιστημιούπολης στου Ζωγράφου με τις σχολές να γίνονται συνεδριακά κέντρα, με μια ζώνη καταστημάτων, κινηματογράφων, εστιατορίων, χώρων άθλησης και αναψυχής;
Δεν θα κάλυπταν μέρος των εξόδων τους σχολικές εγκαταστάσεις παραθαλάσσιων ή ορεινών περιοχών ή οι φοιτητικές εστίες, αν λειτουργούσαν ως κατασκηνώσεις ή ως hostel νέων Ιούλιο και Αύγουστο; Γιατί όχι θερινοί κινηματογράφοι και άλλες εκδηλώσεις που θα απέφεραν χρήματα στα σχολεία;
Δεν λύνουν προφανώς το πρόβλημα όλα αυτά, αλλά η εξοικονόμηση πόρων και η εκμετάλλευση πόρων που σχολάζουν αλλάζουν νοοτροπίες και κάνουν τους ανθρώπους ευρηματικούς.
Τα Πανεπιστήμια πρέπει να αποκτήσουν τον έλεγχο της διαχείρισης των οικονομικών τους ροών συνολικά και με υπευθυνότητα.
Και δεν είναι μόνο αυτά. Πρέπει να αλλάξουν όψη, να γίνουν φιλικά και να προσφέρουν τους χώρους τους για συμμετοχικές πρωτοβουλίες, να σταματήσουν να μοιάζουν με εγκαταλειμμένα εργοστάσια που σταμάτησαν να παράγουν.
Ο υπουργός Παιδείας, Έρευνας και Θρησκευμάτων, Νίκος Φίλης, εκπροσωπώντας την κυβέρνηση, παρευρέθη σήμερα στην πρώτη δημόσια συνεδρία της Ακαδημίας Αθηνών, του έτους 2016, για την εγκατάσταση του νέου προέδρου της, κ. Θανάση Βαλτινού- ο οποίος παρέλαβε από τον απερχόμενο πρόεδρο, κ. Δημήτριο Νανόπουλο- και του νέου αντιπροέδρου της, κ. Λουκά Παπαδήμου.