Αγαπητά μέλη της Επιτροπής και των υποεπιτροπών του Εθνικού Διαλόγου για την Παιδεία,

Σας καλωσορίζω θερμά σε αυτή την πρώτη κοινή συνεδρίαση. Συνεδρίαση απολύτως αναγκαία, γιατί τα θέματα πάνω στα οποία εργάζονται ξεχωριστά οι επιμέρους υποεπιτροπές σχετίζονται μεταξύ τους. Στην πραγματικότητα πρόκειται για μεθοδολογικές τομές σε μεγάλα θέματα για τη διευκόλυνση της συζήτησης και της επεξεργασίας των προτάσεων. Είναι σημαντικό να αποφύγουμε τον κίνδυνο οι εργασίες των υποεπιτροπών να κινηθούν σε αποκλίνουσες μεταξύ τους κατευθύνσεις. Κοινή πεποίθηση όλων πιστεύω βέβαια είναι ότι ο διάλογος δεν αποτελεί αυτοσκοπό. Συμμετέχετε όλοι και όλες γιατί εμπνέεστε από το όραμα της ανανέωσης, του εκσυγχρονισμού, της αναβάθμισης του εκπαιδευτικού συστήματος, της μεταρρύθμισής του, έτσι ώστε να εξασφαλίζεται πραγματικά η ισότητα ευκαιριών και ταυτόχρονα ο σεβασμός στην ιδιαιτερότητα των υποκειμένων. Έτσι είναι δυνατόν να επιτυγχάνονται οι πρωταρχικοί στόχοι της ευρείας, πολύπλευρης μόρφωσης και πνευματικής καλλιέργειας και της δημιουργίας ελεύθερα και κριτικά σκεπτόμενων, δημοκρατικών πολιτών, ικανών να πάρουν πρωτοβουλίες, να σχεδιάσουν και να υλοποιήσουν έργα πρωτότυπα και καινοτομικά.

1. Σε αυτό το σημείο θα ήθελα να υπογραμμίσω κάτι που πρέπει να προσέξουμε πολύ όσον αφορά τη διαδικασία του Διαλόγου:

Σε καμιά περίπτωση δεν πρέπει να δοθεί η παραμικρή υπόνοια ότι ο Διάλογος σχεδιάστηκε ως πρόσχημα. Για να μη συμβεί αυτό, είναι απαραίτητο να εμπλέξουμε όσο το δυνατόν περισσότερο την εκπαιδευτική κοινότητα σε αυτή την υπόθεση. Ένας τρόπος είναι η πραγματοποίηση συζητήσεων μέσα στους συλλόγους των εκπαιδευτικών. Έχουμε ήδη στείλει επιστολή που προτρέπει τους συλλόγους σε αυτή την κατεύθυνση, θέτοντας κάποια ενδεικτικά ερωτήματα, όχι για να λειτουργήσουν περιοριστικά, αλλά, αντίθετα, για να δώσουν ένα έναυσμα στη συζήτηση. Μια ιδέα είναι μάλιστα να ορίσουμε μια από τις επόμενες εβδομάδες ως εβδομάδα Παιδείας. Βέβαια, τα κείμενα που θα μας σταλούν θα αποδελτιωθούν, όπως και τα κείμενα που αναρτώνται στην ηλεκτρονική πλατφόρμα και πρέπει να υπάρξει κάποια στιγμή μια δημοσίευση αυτής της αποδελτίωσης.

Ένας δεύτερος τρόπος να εμπλακούν οι εκπαιδευτικοί είναι να κληθούν να συμμετάσχουν στον διάλογο καταθέτοντας ατομικά τη γνώμη τους.

1. Έχουμε ήδη πει ότι μια βαθιά και ουσιαστική μεταρρύθμιση χρειάζεται χρόνο, πόρους και σχεδιασμό. Χρειάζεται διακομματική συνεννόηση και κοινωνική συναίνεση, χρειάζεται ιδίως ο εκπαιδευτικός να πεισθεί ότι οι νέες κατευθύνσεις δεν χαράζονται ερήμην του. Γι’ αυτόν ακριβώς τον λόγο η μεταρρύθμιση δεν μπορεί να προκύψει σε ένα-δυό χρόνια, ούτε καν σε μια τετραετία. Τη μεταρρύθμιση την αντιλαμβανόμαστε ως μια διαρκή διαδικασία, μια διαδικασία σταθερά ανοικτή, ώστε πάντα να υπάρχουν τα περιθώρια για κριτική και αναστοχασμό, που θα οδηγούν σε αναθεωρήσεις όπου και όταν χρειάζεται.

Επίσης, πρέπει να είναι σαφές ότι πέρα από τη συνολικότερη μεταρρύθμιση που θα προκύψει σε βάθος χρόνου και αφού ολοκληρωθούν τα βήματα του Εθνικού διαλόγου, ένα σύνολο από ζητήματα που αφορούν τη λειτουργία όλων των βαθμίδων της εκπαίδευσης πρέπει να αντιμετωπιστούν στην τρέχουσα διάστασή τους με άμεσες παρεμβάσεις. Παρακαλούμε όλες τις υπο-επιτροπές να εντοπίσουν τα φλέγοντα προβλήματα στον δικό τους τομέα, για τα οποία να προτείνουν κάποιες λύσεις που θα βελτιώνουν την καθημερινότητα στο σχολείο και στο Πανεπιστήμιο. Μερικές από αυτές τις αναγκαίες βραχυπρόθεσμες παρεμβάσεις θα είμαστε υποχρεωμένοι να τις περάσουμε με νομοθετικές ρυθμίσεις.

1. Μεταξύ των θεμάτων που χρήζουν άμεσων λύσεων υπάρχει ένα που η ζωή μάς θέτει επιτακτικά, το οποίο επηρεάζει όλους τους τομείς, συνεπώς και την εκπαίδευση. Μιλώ για το προσφυγικό. Το υπουργείο θα συστήσει μια επιτελική επιτροπή, για να μελετήσει το θέμα της εκπαίδευσης των προσφυγόπουλων αλλά και των ενήλικων που θα παραμείνουν για αρκετό καιρό στην Ελλάδα. Πρέπει να αναληφθούν πρωτοβουλίες για την εκπαίδευση και την κοινωνική ένταξη των ανθρώπων αυτών στη χώρα μας όσο θα βρίσκονται. Έχουμε αυτή την υποχρέωση όχι μόνο από τις διεθνείς συμβάσεις, αλλά και από τη στοιχειώδη ανθρωπιστική και δημοκρατική αντίληψη, η οποία διαπερνά τη χώρα μας και λόγω βιωμάτων, αλλά και λόγω της αντίληψης για τη φιλοξενία, που έχουμε ως Έλληνες.
2. Τέλος, θα ήθελα να σας ενημερώσω ότι οι συζητήσεις με τους εμπειρογνώμονες του ΟΟΣΑ κατέληξαν στην από μέρους τους αποδοχή του γεγονότος ότι η οικονομική κρίση έχει τόσο επηρεάσει την κατάσταση στην εκπαίδευση, που τα δεδομένα έχουν ανατραπεί. Η έκθεση του 2011 που αναφερόταν σε ένα εκπαιδευτικό σύστημα προ κρίσης, δεν μπορεί να αξιολογηθεί με γραμμικό τρόπο. Θα εργαστούμε για μια νέα έκθεση. Και έχουμε συμφωνήσει ότι η εκπόνηση αυτής της έκθεσης θα ολοκληρωθεί του χρόνου τον Ιούνιο.

Στο μεταξύ προτάσσουμε τη συζήτηση έξι συγκεκριμένων ζητημάτων, τα οποία θεωρούμε, και σε αυτό συμφωνεί και ο ΟΟΣΑ, κομβικά: Το πρώτο είναι ο ενιαίος χώρος έρευνας και ανώτατης εκπαίδευσης. Το δεύτερο είναι το ολοήμερο σχολείο. Το τρίτο τα οικονομικά της εκπαίδευσης. Το τέταρτο τα κριτήρια και οι θεσμοί αξιολόγησης της εκπαιδευτικής μεταρρύθμισης. Το πέμπτο η εκπαίδευση στελεχών της εκπαίδευσης. Και το έκτο το πλαίσιο παιδαγωγικής αυτοδυναμίας των σχολικών μονάδων.

Αγαπητοί φίλοι και αγαπητές φίλες, το εκτιμούμε βαθύτατα που θυσιάζετε ένα ολόκληρο Σάββατο και μάλιστα ένα Σάββατο της Αποκριάς για τη σημερινή συνάντηση. Αυτό το γεγονός από μόνο του αποδεικνύει ότι αντιμετωπίζετε το έργο σας με μεράκι, αφοσίωση και τη μέγιστη σοβαρότητα. Μπορεί λοιπόν κανείς να προβλέψει ότι θα ακουστούν σήμερα πολύ ενδιαφέροντα πράγματα. Αναμένουμε τα με ιδιαίτερη ανυπομονησία και πολλές προσδοκίες τα πορίσματα της σημερινής συνεδρίασης.

Δώσε το χέρι σου

Από το 10ο Γυμνάσιο Περιστερίου: λέμε όχι στο Σχολικό Εκφοβισμό.

H ομιλία του Γενικού Γραμματέα του υπουργείου Παιδείας, Γιάννη Παντή:

Βασική παραδοχή στις συζητήσεις με τον ΟΟΣΑ αποτελεί η διαπίστωση ότι η Έκθεση του 2011 δεν μπορεί σήμερα να αποτελεί αξιόπιστο κείμενο αναφοράς. Κι αυτό γιατί μετά από επτά χρόνια οικονομικής κρίσης η οποία σταδιακά εξελίχθηκε και σε κοινωνική κρίση, μπορούμε με βεβαιότητα να υποστηρίξουμε ότι οι επιπτώσεις αυτής της περιόδου στην εκπαίδευση ήταν σχεδόν καταστροφικές και τα δεδομένα έχουν αλλάξει δραματικά.

Σε αυτό το πλαίσιο προτάσσονται ως βάση συζήτησης έξι ζητήματα κομβικής σημασίας για την ελληνική εκπαίδευση:

• Το ζήτημα του Ολοήμερου σχολείου με κύριο στόχο τη διαμόρφωση ενός καθολικού και ενιαίου τύπου ολοήμερου που δεν θα δημιουργεί ανισότητες ως προς την παρεχόμενη εκπαίδευση και θα λαμβάνει υπόψη τις θετικές πλευρές της σημερινής λειτουργίας, όπως είναι η θετική υποδοχή από τις οικογένειες, και ιδιαίτερα αυτές που προέρχονται από τις αδύναμες ομάδες του πληθυσμού, επιχειρώντας ταυτόχρονα να εισάγει τις αναγκαίες βελτιώσεις που θα αντιμετωπίζουν παιδαγωγικά ζητήματα που αφορούν π.χ. τον όγκο της ύλης και το φόρτο των μαθητών, αλλά και δυσκολίες που προκύπτουν π.χ. από τη διαχείριση του εκπαιδευτικού προσωπικού που μοιράζεται ανάμεσα σε πολλά σχολεία, των ελλείψεων σε κτηριακές υποδομές.
• Το ζήτημα της παιδαγωγικής αυτονομίας του σχολείου η οποία βασίζεται σε ένα δημοκρατικό σχολείο, ανοικτό στις συνεργασίες με τις τοπικές κοινωνίες τους φορείς και τα κοινωνικά δίκτυα, που θα διαθέτει την ευελιξία να ανταποκρίνεται στις ιδιαίτερες εκπαιδευτικές ανάγκες και τη διαφορετικότητα των μαθητών, θα μπορεί να ενσωματώνει την εκπαιδευτική καινοτομία, να αναλαμβάνει πρωτοβουλίες που θα διασφαλίζουν ακόμα περισσότερο την ισότητα ευκαιριών.
• Το ζήτημα της επιμόρφωσης των στελεχών της εκπαίδευσης ώστε να έχουν όλα τα εφόδια να ανταποκριθούν με επάρκεια στο ρόλο τους, να συντονίζουν την εκπαιδευτική διαδικασία και να αντεπεξέρχονται στα διοικητικά τους καθήκοντα και να μπορούν συμβάλλουν στην αναγκαία ανασυγκρότηση και ανάπτυξη της εκπαίδευσης. Επιμόρφωση που θα βασίζεται στις αρχές της εκπαίδευσης ενηλίκων, θα έχει μικτή μορφή και θα ανταποκρίνεται στις ανάγκες τόσο των στελεχών όσο και των εκπαιδευτικών μονάδων.
• Το ζήτημα της συγκρότησης ενός Ενιαίου Δημόσιου Χώρου Ανώτατης εκπαίδευσης και Έρευνας που θα δημιουργεί τις απαραίτητες συνέργειες ανάμεσα στα Πανεπιστήμια τα Τεχνολογικά Εκπαιδευτικά Ιδρύματα και τα δημόσια Ερευνητικά Κέντρα, με στόχο τη συμβολή στην παραγωγική ανασυγκρότηση της χώρας και την αξιοποίηση του επιστημονικού δυναμικού της με αναστροφή της διαρροής που μεγιστοποιήθηκε στα χρόνια της κρίσης.
• Το ζήτημα της διαμόρφωσης των προϋπολογισμών που αφορούν στην εκπαίδευση κατά τρόπο που θα διασφαλίζει κατά τρόπου που θα διασφαλίζει την συνολική διαχείριση με συγχώνευση των πόρων και την ενιαία καταγραφή των δαπανών, παρέχοντας την καλύτερη δυνατή εικόνα για τις οικονομικές πράξεις, διασφαλίζοντας αυτονομία αλλά και διαφάνεια στη διαχείριση που θα υπακούει σε κανόνες κοινωνικής δικαιοσύνης.
• Το ζήτημα παρακολούθησης της εφαρμογής των μεταρρυθμίσεων σε όλα τα επίπεδα της εκπαίδευσης, με στόχο την διασφάλιση της βιωσιμότητας και την συνέχεια τους, το συντονισμό των εμπλεκόμενων φορέων, την ανάπτυξη της εμπιστοσύνης ανάμεσα στην κυβέρνηση, την κοινωνία και την εκπαιδευτική κοινότητα, στη βάση αξιόπιστων δεδομένων.

 

Τα βασικά σημεία της εισήγησης του προέδρου της Επιτροπής του Εθνικού και Κοινωνικού Διαλόγου για την Παιδεία, Αντώνη Λιάκου:

1. Πώς εργάστηκε η Επιτροπή Διαλόγου

Α. Επιτροπές και ειδικές ομάδες. Εμπλουτισμός με ειδικούς και μάχιμους εκπαιδευτικούς

Β. Πλατφόρμα του Διαλόγου

Γ. Συναντήσεις με εκπαιδευτικούς και αυτοδιοικητικούς. (Δάσκαλοι της Αθήνας, Καβάλα, Δράμα, Θεσσαλονίκη, Πανεπιστήμιο κλπ)

2. Επιτροπές ώριμες, επιτροπές που ξεκίνησαν τώρα, επιτροπές που θα ξεκινήσουν

Α. Ώριμες Επιτροπές

Εθνικό Πλαίσιο Εκπαίδευσης.  

Αναμόρφωση της υποχρεωτικής εκπαίδευσης.  

Εκπαίδευση των Εκπαιδευτικών

Η Ψηφιακή στροφή στην εκπαίδευση

Μετάβαση από την δευτεροβάθμια στην τριτοβάθμια εκπαίδευση,   (Μένει το σκέλος του Λυκείου)

Ενιαίος χώρος και αναμόρφωση του χάρτη της ανώτατης εκπαίδευσης

Τα Οικονομικά της Αν. Εκπαίδευσης

Αναμόρφωση Μεταπτυχιακών

(Ομάδες εργασίας: Οπτικοακουστικός εγγραμματισμός Μουσική Εκπαίδευση)

Β. Επιτροπές που θα βρουν τον βηματισμό τους

Τεχνική και επαγγελματική εκπαίδευση (Συνολικά)

Διακυβέρνηση της Εκπαίδευσης (governanace)

Εκπαίδευση ειδικών ομάδων

Γ. Επιτροπές που πρέπει να διαμορφωθούν

1. Διακυβέρνηση
2. Μετανάστευση και ενίσχυση των σχολείων σε κρίση
3. Επαγγελματική εκπαίδευση
4. Ειδική Αγωγή

Η ανάγκη μεταρρυθμίσεων. Από παντού, «αλλάξτε το σχολείο», τα πράγματα είναι ώριμα, ο «αρνητισμός» έχει ηττηθεί, να μην λειτουργεί ανασταλτικά στις δικές μας επιλογές. Τολμηρά.

Η Μέθοδος της Μεταρρύθμισης

Όχι συρραφή, ούτε αναπροσαρμογή αιτημάτων. Συνολική Φιλοσοφία.

Κοινή κατεύθυνση: Ενδυνάμωση- Αυτονομία-Δημοκρατική εκπαίδευση. Ευθύνη, συμμετοχικές διαδικασίες, διαμόρφωση κοινού οράματος

Τι έχουμε τώρα; Εκπαίδευση διασωληνομένη από το κράτος. Ένα σιλό, όπου η κατεύθυνση είναι από τα πάνω προς τα κάτω. Ανηλικιότητα της εκπαίδευσης.

Η φιλοσοφία της εκπαίδευσης είναι ακόμη ο Φορντισμός, ομοιομορφία, ομοιογένεια, ενώ μιλάμε για διαφορετικότητα και διαφοροποίηση. Οι συνθήκες έχουν διαφοροποιηθεί, και χρειάζονται αντιμετώπιση. (Παραδείγματα)

Αλλαγή παραδείγματος: Η καινούργια φιλοσοφία που πρέπει να διαπερνά την εκπαιδευτική μεταρρύθμιση από τη μια άκρη έως την άλλη, είναι Ενδυνάμωση, ενηλικίωση του εκπαιδευτικού συστήματος, απογαλακτισμός από το μεγάλο προστατευτικό και παρεμβατικό κράτος. Ενδυνάμωση των εκπαιδευτικών, ενδυνάμωση των θεσμών, ενδυνάμωση των συμμετοχικών θεσμών διαβούλευσης, ενδυνάμωση των μαθητών με επιλογές και ανάληψη ευθύνης. Ευελιξία αντί της ακαμψίας. Πρωτοβουλία με ευθύνη και απολογισμό, αντί του προληπτικού ελέγχου.

Η εκπαίδευση πρέπει να ενηλικιωθεί, μέσα από διαδικασίες δημοκρατικές, η έννοια του δημοκρατικού σχολείου περιέχει τρεις Έννοιες: Αυτονομία, Συμμετοχικές διαδικασίες, Δυνατότητα επιλογών

Οι ωδίνες της ενηλικίωσης, υπευθυνότητα και ελευθερία.

Ο εχθρός των μεταρρυθμίσεων δεν είναι η αντίσταση σ’ αυτές, αλλά η δύναμη της συνήθειας και οι νόμοι της αδράνειας που τις αποδυναμώνουν και τις εντάσσουν στην παλιά λογική.

Τι κάνει τη διαφορά. Συγκεκριμένες αλλαγές που αλλάζουν τη συμπεριφορά του συστήματος και αντιστέκονται στην εντροπία

Να αποφύγουμε όσο το δυνατό τις γενικότητες, όχι εκθέσεις ιδεών, να προβλέψουμε τις αδόκητες συνέπειες

Μέτρα βραχυπρόθεσμα- Από Σεπτέμβριο     Ζώνες Εκπαιδευτικής Προτεραιότητας

Μέτρα Μεσοπρόθεσμα ---- Μακροπρόθεσμα που θα αλλάξουν το μοντέλο

Τα επόμενα στάδια

Η εβδομάδα Παιδείας του Μαρτίου

Τέλος Μαρτίου, συγκεκριμένες προτάσεις προς Διαβούλευση

Έως το Πάσχα, στόχος να έχει ολοκληρωθεί η διαβούλευση ώστε να γραφεί το τελικό κείμενο που θα υποβληθεί στον Υπουργό.

Αγαπητοί και αγαπητές Σχολικοί και Σχολικές Σύμβουλοι, αγαπητοί και αγαπητές εκπαιδευτικοί,

Είναι ελπιδοφόρο για την εκπαίδευση το γεγονός ότι διοργανώνονται ημερίδες σαν τη σημερινή, όπου συζητούνται από τους ανθρώπους της παιδαγωγικής καθοδήγησης αλλά και της διδακτικής πράξης τόσο σημαντικές πτυχές της σχολικής πραγματικότητας. Το θέμα του συνεδρίου σας «Ζητήματα Δημοκρατικής Λειτουργίας του Σχολείου: Καθημερινές Πρακτικές» είναι θέμα κομβικής σημασίας και απασχολεί ιδιαίτερα το Υπουργείο Παιδείας σήμερα. Μάλιστα αποτελεί αντικείμενο μελέτης σε μια από τις υποεπιτροπές του Διαλόγου για την Παιδεία και έχουν κατατεθεί ήδη σχετικές απόψεις από τους συναδέλφους σας στην ηλεκτρονική πλατφόρμα του διαλόγου αλλά και σε συζητήσεις που έχουν πραγματοποιηθεί σε διάφορες πόλεις, παρουσία μελών της επιτροπής Διαλόγου.

Η δημοκρατία στο σχολείο είναι κεντρικό ζητούμενο, καθώς αποτελεί προϋπόθεση για το καλό κλίμα στο σχολείο, συνεπώς προϋπόθεση για τις συνθήκες εκείνες που θα απελευθερώσουν τις δυνάμεις των εκπαιδευτικών αλλά και των μαθητών και των μαθητριών, ώστε να δοθεί μια πνοή ανανέωσης και δημιουργικότητας στην εκπαίδευση. Δημοκρατική λειτουργία σημαίνει ενισχυμένες αρμοδιότητες του Συλλόγου των εκπαιδευτικών, του θεσμού που εξασφαλίζει συμμετοχή όλων των εκπαιδευτικών στη λήψη αποφάσεων. Αυτή η ενίσχυση στις αρμοδιότητες του Συλλόγου σημαίνει και μεγαλύτερη ελευθερία κινήσεων στη σχολική μονάδα, αποδέσμευση από χρονοβόρες, γραφειοκρατικές διαδικασίες εγκρίσεων που απαιτούνται σήμερα ακόμα και για απλές πρωτοβουλίες, σημαίνει δυνατότητα σχεδιασμού δράσεων προσαρμοσμένων στα τοπικά δεδομένα καθώς και στα ενδιαφέροντα των εκπαιδευτικών και των μαθητών και των μαθητριών της σχολικής μονάδας. Παράλληλα, σημαίνει και αναδιατύπωση των αρμοδιοτήτων των στελεχών της εκπαίδευσης- διευθυντών σχολικών μονάδων, σχολικών συμβούλων, διευθυντών εκπαίδευσης κτλ.-, ώστε να είναι συμβατές με το παραπάνω πνεύμα.

Δημοκρατικό σχολείο σημαίνει επίσης ζωντάνεμα των μαθητικών κοινοτήτων. Πρόκειται για ένα θεσμό που έχει δυστυχώς συρρικνωθεί και εκφυλιστεί σε μια εκλογική λογική. Επιθυμούμε να ζωντανέψουμε τη μαθητική συμμετοχή στα κοινά, γιατί πιστεύουμε ότι αυτή θα συμβάλει στη δημιουργία ενεργών και ευαισθητοποιημένων μελλοντικών πολιτών. Σημαίνει ακόμα σχέσεις ειλικρινούς και αμοιβαίου σεβασμού και συνεργασίας μεταξύ των μελών της σχολικής κοινότητας, μεταξύ των εκπαιδευτικών και των μαθητών, μεταξύ των εκπαιδευτικών και των γονιών και των άλλων φορέων της τοπικής κοινωνίας.    

Και δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι, πρωτίστως, δημοκρατικό σχολείο σημαίνει σχολείο που προσφέρει σε όλα τα παιδιά ίσες ευκαιρίες μόρφωσης, προσωπικής ανάπτυξης και καλλιέργειας των ιδιαίτερων κλίσεών τους, ανεξάρτητα από την οικονομικο-κοινωνική τους κατάσταση, το μορφωτικό κεφάλαιο της οικογένειας, την εθνικότητα ή τη θρησκεία τους. Είναι εκείνο το σχολείο που φροντίζει με αντισταθμιστικές δράσεις να μειώνει τις κοινωνικές ανισότητες, που δυστυχώς έχουν ενταθεί τα τελευταία χρόνια λόγω της οικονομικής κρίσης. Είναι το σχολείο, όπου η διδασκαλία είναι μαθητοκεντρική, όπου δεν επιβάλλεται η αυθεντία του δασκάλου αλλά ενθαρρύνονται οι μαθητές και οι μαθήτριες να οικοδομούν με ενεργό τρόπο τη γνώση και να εκφράζουν ελεύθερα τη γνώμη τους, το σχολείο όπου οι μαθησιακές ιδιαιτερότητες των μαθητών και των μαθητριών είναι σεβαστές. Και είναι τέλος εκείνο το σχολείο όπου δεν έχει θέση ο εκφοβισμός και το οποίο υπερασπίζεται τα ανθρώπινα δικαιώματα των παιδιών, που συχνά πλήττονται λόγω της θλιβερής διάδοσης ρατσιστικών αντιλήψεων και ξενοφοβικών συμπεριφορών.

Χωρίς αμφιβολία ο διάλογος για την παιδεία θα ωφεληθεί από τις προτάσεις που θα ακουστούν σήμερα εδώ. Δυστυχώς, επειδή ξεκινά σε λίγο η πρώτη κοινή συνεδρίαση των υποεπιτροπών του Διαλόγου, όπου θα προκύψει ένας πρώτος απολογισμός των συζητήσεων που έχουν πραγματοποιηθεί, δεν είναι δυνατόν να παραμείνω. Αναμένω όμως με ενδιαφέρον τα κείμενα των εισηγήσεων, καθώς και μια περίληψη της συζήτησης της στρογγυλής τράπεζας. Καλή επιτυχία στις εργασίες της ημερίδας σας.