04-04-16 Η απάντηση του υπουργού Παιδείας, Έρευνας και Θρησκευμάτων, Νίκου Φίλη, σε επίκαιρη ερώτηση σχετικά με το αίτημα Μητροπολίτη για ομιλία σε Λύκειο:
Κύριε Βορίδη, εν αρχή τα γεγονότα, για να μην δημιουργούνται εντυπώσεις λανθασμένες. Τον Οκτώβριο του 2015 η αρμόδια υπηρεσία του Υπουργείου έλαβε έγγραφο της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης της ανατολικής Θεσσαλονίκης που αφορούσε το αίτημα Γενικού Λυκείου Θεσσαλονίκης να μιλήσει ο Μητροπολίτης Μεσογαίας και Λαυρεωτικής Χατζηνικολάου Νικόλαος, στις 21 Δεκεμβρίου 2015 λίγο πριν τα Χριστούγεννα. Στο αίτημα δεν γινόταν καμία αναφορά για ένταξη της εν λόγω ομιλίας στο πλαίσιο κάποιου από τα μαθήματα του ωρολογίου προγράμματος, το τονίζω καμία αναφορά ότι είναι μέσα στο μάθημα των θρησκευτικών. Η άδεια εισόδου χορηγήθηκε εγγράφως στις 4 Νοεμβρίου. Ωστόσο η συγκεκριμένη ομιλία δεν πραγματοποιήθηκε. Τονίζω δόθηκε άδεια επειδή δεν υπήρχε καμία αναφορά ότι θα γινόταν μάθημα θρησκευτικών ή βιοηθικής ή οτιδήποτε άλλο στο σχολείο.
Στη συνέχεια κατόπιν προφορικής επικοινωνίας γνωστοποιήθηκε στη Διεύθυνση Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης από τις αρχές ότι ο ανωτέρω μητροπολίτης πρόκειται να επισκεφτεί ξανά το 15ο Λύκειο Θεσσαλονίκης στις 25 Φεβρουαρίου, χωρίς να έχει υποβληθεί εντός ευλόγου χρονικού διαστήματος στην αρμόδια υπηρεσία εκ νέου αίτημα χορήγησης άδειας εισόδου για τη συγκεκριμένη ημερομηνία από τη διεύθυνση του σχολείου. Και όπως αντιλήφθηκα μόλις τώρα υπήρχε αξίωση να ενταχθεί αυτή η ομιλία στο πλαίσιο του μαθήματος. Σας πληροφορώ ότι το σχολείο, το κοσμικό δημοκρατικό σχολείο της χώρας, δεν είναι δυνατόν να δίνει βήμα μαθημάτων σε οποιοδήποτε τρίτο παράγοντα ο οποίος δεν είναι εκπαιδευτικός. Προφανώς αν αυτή ήταν η αξίωση, μετά την αναβολή της πρώτης, που είχε δοθεί άδεια από το Υπουργείο, να δοθεί η ομιλία μέσα στο μάθημα των θρησκευτικών, ορθώς το Υπουργείο δεν έδωσε, παρότι δεν υπήρξε όπως επισημαίνω αίτημα συγκεκριμένο, όπως προβλέπει ο κανονισμός να υπάρξει άδεια.
Το τονίζω: Εκδηλώσεις πρέπει να γίνονται στα σχολεία εκτός διδακτικού χρόνου και με βάση την ευθύνη των καθηγητών, του συλλόγου διδασκόντων και του Υπουργείου. Δεν πρόκειται όμως να μετατραπούν τα σχολεία, το διδακτικό πρόγραμμα σε μία αγορά ομιλιών της μίας ή της άλλης κατεύθυνσης. Το δημόσιο σχολείο έχει την ευθύνη για το περιεχόμενο των μαθημάτων. Δεν είναι δυνατόν να εκχωρήσει αυτή την συνταγματικά, εκ του συντάγματος, απονεμηθείσα ευθύνη, αυτή την πολιτικά νομιμοποιημένη ευθύνη λειτουργίας του υπουργείου σε οποιοδήποτε τρίτο εκτός σχολείου. Αυτό προϋποθέτει κατά τη γνώμη μου - αν εκχωρούσαμε αυτή την ευθύνη - πράγματα που και εσείς δεν ήταν σίγουρο ότι θα προσυπογράφατε. Την μία ο κύριος Χατζηνικολάου, την άλλη ο κύριος άλλος και ούτω καθ’ εξής.
Δεν εξομοιώνω αλλά το αξίωμα του καθενός δεν σημαίνει ότι του δίνει τη δυνατότητα να εισέρχεται και να κάνει μάθημα στο σχολείο. Το μάθημα είναι δουλειά του καθηγητή, στο πλαίσιο του προγράμματος του σχολείου. Η άλλη λειτουργία που μετατρέπει το σχολείο σε μία αγορά που δίνει τη δυνατότητα στον καθένα να λέει ότι θέλει - σεβαστά αυτά που λέει- αλλά να βγαίνει και να τα πουλάει κιόλας, έχουμε και τέτοια ζητήματα, να προσπαθούν κάποιοι να μετατρέψουν το σχολείο σε ένα ανοικτό πωλητήριο διαφόρων πραγμάτων, δεν μπορούμε να το δεχτούμε.
Υπάρχουν κανόνες για την εύρυθμη σχολική λειτουργία. Το σχολείο πρέπει να είναι ανοικτό επειδή ανοικτό σχολείο σημαίνει δημοκρατικό σχολείο κοινωνικά αναζωογονούμενο και βεβαίως ο κ. Χατζηνικολάου που αναφερθήκατε νωρίτερα και άλλοι έχουνε δικαίωμα και εμείς έχουμε καθήκον να έρθει στο σχολείο και να μιλήσουν στα παιδιά, εκτός διδασκαλίας σε εκδηλώσεις που θα διοργανώνουν οι σύλλογοι καθηγητών. Έκτος ωραρίου διδασκαλίας. Σε αυτό είμαι σαφής και αφορά τους πάντες γιατί αλλιώτικα επαναλαμβάνω ο καθένας θα θέλει να υποκαθιστά ή και να επιτηρεί τους καθηγητές και αυτού του πράγματος υπήρξαμε μάρτυρες.
Υπήρξε μητροπολίτης ο οποίος επί επτά συνεχείς εβδομάδες πήγαινε σε σχολεία της περιοχής του για να μιλάει στο μάθημα των θρησκευτικών μαζί με τον θεολόγο. Ούτε αυτό είναι ανεκτό: Η επιτήρηση των καθηγητών από εξωδιδακτικούς παράγοντες. Το σχολείο επαναλαμβάνω είναι κοσμικό και δημόσιο σχολείο. Αποκλείεται να εκχωρήσουμε αρμοδιότητες που το Σύνταγμα και η Συντεταγμένη πολιτεία έχουν αναθέσει στο σχολικό σύστημα, από το σύλλογο των καθηγητών ως το υπουργείο Παιδείας. Αυτή είναι η άποψη μας, ανοικτό σχολείο ναι, με κανόνες όμως οι οποίοι δεν παραβιάζουν την εύρυθμη λειτουργία του σχολείου. Και κάτι τελευταίο, είμαστε ένα μήνα περίπου πριν τελειώσουν τα μαθήματα, 16 Μάιου είναι οι εξετάσεις, μετά το Πάσχα δεν υπάρχει πλέον σχολείο. Είναι δυνατόν τις τελευταίες μέρες, τον τελευταίο αυτό μήνα να αρχίσουμε να χάνουμε ώρες μαθημάτων για να κάνουμε εκδηλώσεις;
Όχι. Πρέπει να υπάρχει στον χρόνο ένας προγραμματισμός και μία διασπορά των εκδηλώσεων από την αρχή της χρονιάς μέχρι σε κάποιο σημείο έως εδώ; Βεβαίως. Επαναλαμβάνω και τονίζω: Ανοικτό και κοινωνικό δημοκρατικά αναζωογονούμενο σχολείο, όχι όμως επαναλαμβάνω εις βάρος των μαθημάτων.
Στη δευτερολογία του ο υπουργός Παιδείας ανέφερε:
Ο κ. Βορίδης μας έχει συνηθίσει σήμερα από ότι κατάλαβα σε αναφορές που αλλοιώνουν το πνεύμα της Καινής Διαθήκης. Δεν θα αρχίσω και εγώ αναφορές για «τάφους κεκονιαμένους» και ούτω καθ’ εξής. Θα μείνω επί της ουσίας των θεμάτων που θίγουμε. Πράγματι στη χώρα μας υπάρχει επικρατούσα θρησκεία. Επ’ αυτού υπάρχει μία συζήτηση συνταγματολόγων, αν το «επικρατούσα» έχει να κάνει με διαπιστωτική άποψη, δηλαδή ότι η μεγάλη πλειοψηφία των πολιτών πιστεύει στην Ορθοδοξία ή έχει να κάνει με ρύθμιση, δηλαδή ότι έχουμε μία κρατική θρησκεία. Το αφήνουμε αυτό, είναι ένα θέμα που αφορά τη συνταγματική αναθεώρηση και όχι τη συζήτηση μας σήμερα.
Το θέμα περί εθνικής και θρησκευτικής συνείδησης. Ο κύριος Χατζηνικολάου που ακριβώς μπαίνει στην εθνική ή θρησκευτική συνείδηση; Όταν θα έμπαινε να κάνει μάθημα για την βιοηθική όπως είπατε. Δεν το βλέπω, που; Όταν μιλάμε για εθνική συνείδηση και θρησκευτική συνείδηση δεν εννοούμε προσηλυτισμό. Δεν εννοούμε κατηχητικό. Εννοούμε μία παρουσίαση του φαινομένου της θρησκείας, μία παρουσίαση της ορθόδοξης θρησκείας που είναι η αιχμή σήμερα, από άποψη πίστης στη χώρα μας. Καμία αντίρρηση. Τα πολιτιστικά συμφραζόμενα της ορθοδοξίας και όχι κατηχητικό δογματική και ομολογιακό μάθημα. Αυτή είναι η άποψη μας και όχι μόνο η δική μας.
Σας υπενθυμίζω ότι η κα Γιαννάκου, Υπουργός Παιδείας το 2005 του κόμματος σας, μάλλον τότε εσείς δεν ήσασταν στη Νέα Δημοκρατία αλλά θα το ακούσετε δεν πειράζει, θα το ανεχθείτε, η κα Γιαννάκου λοιπόν απαγόρευσε τις εξομολογήσεις στα σχολεία. Λέτε να τις απαγόρευσε παραβιάζοντας το Σύνταγμα, που μιλούσε για επικρατούσα θρησκεία; Όχι. Διότι η κα Γιαννάκου και όλοι οι πολιτικοί υπεύθυνοι στο Υπουργείο Παιδείας έχουμε μία αρχή, την αρχή που λέει ότι το σχολειό είναι ουδετερόθρησκο είναι κοσμικό είναι δημοκρατικό. Δεν είναι θρησκευτικά υποτελές.
Βεβαίως η Ορθοδοξία πρέπει να διδάσκεται, όχι με το να μπαινοβγαίνουν αρχιερείς και ιερείς στα σχολεία. Υπάρχουν οι εκπαιδευτικοί θεολόγοι με βάση το ωρολόγιο πρόγραμμα να διδάξουν τα θρησκευτικά. Σε αυτό μπορούμε να συνεννοηθούμε; Γιατί αλλιώς όχι μόνο ο κ. Πικετί αλλά και άλλοι με μικρότερη επιστημονική εμβέλεια θα ζητούν να μπαίνουν στα σχολεία μέσα. Και τότε τι σχολεία θα έχουμε;
Ανοικτό σχολείο ναι, αλλά με κανόνες δημοκρατίας, για αυτό υπάρχουν τα αρμόδια όργανα διοίκησης των σχολείων, υπάρχει το Ινστιτούτο Εκπαιδευτικής Πολιτικής το οποίο θα καθορίζει τους όρους για το πώς να πηγαίνει καθένας σε εκδηλώσεις αλλά μακριά, επαναλαμβάνω, από το ωρολόγιο πρόγραμμα διδασκαλίας.
Τελευταίο θέμα: Κοιτάξτε είπατε και γράφετε εδώ ότι με ρωτάτε, όπως είπατε νωρίτερα, αν έχουμε αποφασίσει να θέσουμε υπό διωγμόν από το εκπαιδευτικού μας σύστημα όσους φοράνε ράσα. Όχι. Ράσα φορούν πολλοί καθηγητές, εκπαιδευτικοί, τους τιμούμε, θεολόγοι φιλόλογοι είναι και κάποιοι καλοί μαθηματικοί νομίζω. Τους τιμούμε. Αλίμονο αν το ράσο φτιάχνει ένα απαγορευτικό. Αλλά το ζήτημα είναι άλλο. Όσοι είναι καθηγητές με οποιαδήποτε αμφίεση στο σχολείο μέσα, ποιο πρόγραμμα κάνουν; Του υπουργείου Παιδείας, έστω ένα curriculum και ας μην είναι πολύ συγκεκριμένο, ή ο καθένας εισέρχεται και βρίσκει κόσμο κάνοντας τα κηρύγματα του. Αυτό είναι κρίσιμο θέμα. Αν δεν απαντήσουμε σε αυτό το ζήτημα φοβούμαι ότι δεν πρόκειται να μιλήσουμε σοβαρά για την αναβάθμιση της εκπαίδευσης στην χώρα μας.
Τελειώνω: Ανοικτό σχολείο, ναι αλλά δεν γίνεται να θεωρήσουμε ότι θα είναι χωρίς τους κανόνες του σχολείου. Τελειώνοντας σας λέγω ότι ο κύριος Χατζηνικολάου δεν εμποδίστηκε, του δώσαμε άδεια, δεν πήγε. Τη δεύτερη φορά δεν υπέβαλε γραπτό αίτημα στο σχολείο αλλά προφορικό. Και από ό,τι είδα - αν ισχύει αυτό που κατάλαβα από την ομιλία σας – προφορικά, για να δικαιολογήσει την παρουσία του κ. Χατζηνικολάου στο πλαίσιο του μαθήματος. Αυτό δεν θα γινόταν αποδεκτό. Είμαι σαφής. Την πρώτη φορά δεν υπήρχε τέτοιο αίτημα αλλά εκδήλωση για να πάει να μιλήσει και ο κ. Χατζηνικολάου και οποιοσδήποτε μπορεί να κριθεί από το σύλλογο των καθηγητών ότι μπορεί να προσφέρει κάτι. Τη δεύτερη φορά δεν υπάρχει γραπτό αίτημα, το ξαναλέω, εντός ευλόγου χρονικού διαστήματος και υπάρχει η προφορική αξίωση, όπως κατάλαβα από εσάς, να διδάξει. Ε, λοιπόν δεν θέλουμε να υπάρχουν τέτοια φαινόμενα που υπονομεύουν, από ότι κατάλαβα, τη λειτουργία του σχολείου και δεν αναφέρομαι στο συγκεκριμένο γεγονός, μιλάω γενικότερα.
Ευχαριστώ.
04-04-16 Περισσότερες μετακινήσεις υποψηφίων για τα ΑΕΙ θα καλύψει φέτος το υπουργείο
Με τροπολογία του υπουργείου Παιδείας που κατατέθηκε σήμερα και ψηφίζεται την Πέμπτη λύνεται το θέμα της μετακίνησης, διαμονής και διατροφής των μαθητών που δίνουν πανελλαδικές σε άλλο λύκειο από εκείνο στο οποίο φοιτούν. Η ανάγκη αυτή προέκυψε επειδή οι ισχύουσες διατάξεις του νόμου δεν μπορεί να τύχουν εφαρμογής, επειδή οι εξετάσεις για την εισαγωγή στην τριτοβάθμια εκπαίδευση δεν αποτελούν πλέον απολυτήριες εξετάσεις. Επί πλέον το υπουργείο θα καλύπτει και τα έξοδα μετακίνησης, διαμονής και διατροφής και των υποψηφίων από ΕΠΑΛ καθώς και των υποψηφίων από ΓΕΛ και ΕΠΑΛ που εξετάζονται σε ειδικά μαθήματα. Από την κάλυψη των εξόδων εξαιρούνται οι απόφοιτοι υποψήφιοι.
Η ρύθμιση λοιπόν προτείνει ότι στους υποψηφίους για εισαγωγή στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, οι οποίοι αποφοιτούν το έτος συμμετοχής τους στις εξετάσεις αυτές και εξετάζονται σε άλλη σχολική μονάδα από αυτή που κατέθεσαν αίτηση/δήλωση συμμετοχής επειδή το σχολείο αυτό δεν χρησιμοποιείται ως εξεταστικό κέντρο κατά τη διεξαγωγή των εξετάσεων, μπορεί να καλύπτονται τα έξοδα μετακίνησης, διαμονής και διατροφής αυτών και ενός συνοδού τους.
Η αποζημίωση αυτή καταβάλλεται εφόσον η απόσταση του σχολείου υποβολής της αίτησης/δήλωσης συμμετοχής στις εξετάσεις και του εξεταστικού κέντρου καθώς και οι συγκοινωνιακές συνθήκες επιβάλλουν τη διαμονή τους στην έδρα του σχολείου που εξετάζονται. Η σχετική δαπάνη βαρύνει τον προϋπολογισμό του Υπουργείου Παιδείας, Έρευνας και Θρησκευμάτων.
Ολόκληρη η τροπολογία έχει ως εξής:
ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΑ
ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΠΑΙΔΕΙΑΣ, ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ
ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ
Άρθρο….
Στην παρ.6 του άρθρου 1 του ν.2909/2001 (Α΄ 90) ορίζεται ότι: «…6. Στους μαθητές της Β΄ και Γ΄ τάξης των Ενιαίων Λυκείων, που εξετάζονται σε άλλο λύκειο από αυτό στο οποίο φοιτούν επειδή το λύκειό τους δεν χρησιμοποιείται ως εξεταστικό κέντρο κατά τη διεξαγωγή των προαγωγικών ή απολυτηρίων εξετάσεων που διενεργούνται σε εθνικό επίπεδο, μπορεί να καλύπτονται τα έξοδα μετακίνησης, διαμονής και διατροφής αυτών και ενός συνοδού τους. Η αποζημίωση αυτή καταβάλλεται εφόσον η απόσταση των δύο σχολείων και οι συγκοινωνιακές συνθήκες επιβάλλουν τη διαμονή τους στην έδρα του σχολείου που εξετάζονται. Η σχετική δαπάνη βαρύνει τον προϋπολογισμό του Υπουργείου Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομικών και Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων καθορίζονται οι προϋποθέσεις, οι διαδικασίες και το ύψος των καλυπτόμενων ημερησίως δαπανών ανά μαθητή και συνοδό και κάθε αναγκαία λεπτομέρεια για την εφαρμογή της παρούσας διάταξης...». Οι διατάξεις της παραγράφου αυτής, οι οποίες εφαρμόζονταν από το 2001 έως και σήμερα, δεν μπορεί να τύχουν εφαρμογής για τις εξετάσεις εισαγωγής στην τριτοβάθμια εκπαίδευση το τρέχον και τα επόμενα έτη, καθόσον οι εξετάσεις για την εισαγωγή στην τριτοβάθμια εκπαίδευση δεν αποτελούν πλέον απολυτήριες εξετάσεις. Κατά συνέπεια, προκύπτει επιτακτική ανάγκη θέσπισης της προτεινόμενης ρύθμισης κατά τρόπον ώστε να καταστεί δυνατή η καταβολή αποζημίωσης στους υποψηφίους που ενέπιπταν στο πεδίο εφαρμογής της διάταξης αυτής.
ΚΕΙΜΕΝΟ ΔΙΑΤΑΞΗΣ
Άρθρο….
Μετακινήσεις μαθητών που συμμετέχουν στις πανελλαδικές εξετάσεις
1. Στους υποψηφίους για τις εξετάσεις εισαγωγής στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, οι οποίοι αποφοιτούν το έτος συμμετοχής τους στις εξετάσεις αυτές και εξετάζονται σε άλλη σχολική μονάδα από αυτή που κατέθεσαν αίτηση/δήλωση συμμετοχής επειδή το σχολείο αυτό δεν χρησιμοποιείται ως εξεταστικό κέντρο κατά τη διεξαγωγή των εξετάσεων, μπορεί να καλύπτονται τα έξοδα μετακίνησης, διαμονής και διατροφής αυτών και ενός συνοδού τους. Η αποζημίωση αυτή καταβάλλεται εφόσον η απόσταση του σχολείου υποβολής της αίτησης/δήλωσης συμμετοχής στις εξετάσεις και του εξεταστικού κέντρου καθώς και οι συγκοινωνιακές συνθήκες επιβάλλουν τη διαμονή τους στην έδρα του σχολείου που εξετάζονται. Η σχετική δαπάνη βαρύνει τον προϋπολογισμό του Υπουργείου Παιδείας, Έρευνας και Θρησκευμάτων. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομικών και Παιδείας, Έρευνας και Θρησκευμάτων, που δημοσιεύεται στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως, καθορίζονται οι όροι, οι προϋποθέσεις, οι διαδικασίες καθώς και το ύψος των καλυπτόμενων ημερησίως δαπανών ανά υποψήφιο και συνοδό και κάθε αναγκαία λεπτομέρεια για την εφαρμογή της παρούσας διάταξης .
2. Η παράγραφος 6 του άρθρου 1του ν.2909/2001 (Α΄ 90) καταργείται.
04-04-16 Κοινή συνέντευξη Τύπου της Αναπληρώτριας Υπουργού Εργασίας Θεανώς Φωτίου και του Γενικού Γραμματέα Δια Βίου Μάθησης και Νέας Γενιάς Παυσανία Παπαγεωργίου
Η αναπληρώτρια υπουργός Εργασίας Κοινωνικής Ασφάλισης και Κοινωνικής Αλληλεγγύης Θεανώ Φωτίου και ο Γενικός Γραμματέας Δια Βίου Μάθησης και Νέας Γενιάς Παυσανίας Παπαγεωργίου θα παραχωρήσουν κοινή συνέντευξη Τύπου την Τρίτη, 5/4/2016 με θέμα « Η συνεργασία του Υπουργείου και της Γενικής Γραμματείας με στόχο την πιο ολοκληρωμένη και ποιοτικότερη εξυπηρέτηση των πολιτών από το δίκτυο των Κέντρων Κοινότητας».
Η συνέντευξη, θα πραγματοποιηθεί στις 12:00, στον 8ο όροφο του Υπουργείο Εργασίας, Σταδίου 29.
04-04-16 Συνάντηση Νίκου Φίλη με Kerry Kennedy και Μαριάννα Βαρδινογιάννη
Ο Υπουργός Παιδείας Έρευνας και Θρησκευμάτων Νίκος Φίλης συναντήθηκε σήμερα στο γραφείο του με την πρόεδρο του «Ιδρύματος Μαριάννα B. Βαρδινογιάννη» κ. Μαριάνα Βαρδινογιάννη και με την πρόεδρο του Ιδρύματος «RobertF. KennedyHumanRights» κ. KennyKennedy, κόρη του αείμνηστου RobertF. Kennedy και συζήτησαν θέματα εκπαίδευσης και ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Η κ. Kennedy νωρίτερα είχε επισκεφτεί τον καταυλισμό πρόσφυγων στο Σχιστό και εξήρε τις προσπάθειες της Πολιτείας που παρέχει, όπως διαπίστωσε, πολύ καλές συνθήκες διαβίωσης στους πρόσφυγες.
04-04-16 Επιστολή Σίας Αναγνωστοπούλου προς τους ομόλογους υπουργούς της Ε.E. με θέμα το προσφυγικό
Η Ευρώπη επιλέγει
Αξιότιμοι/ες κ. κ. Υπουργοί,
Νέοι και Νέες της Ευρώπης
Τα μεγάλα γεγονότα του 20ού αιώνα, οι δύο μεγάλοι πόλεμοι, οι εμφύλιοι και εθνοτικοί πόλεμοι, η οικονομική κρίση της δεκαετίας του ’30, η πτώση του τείχους του Βερολίνου και του ανατολικού μπλοκ βεβαιώνουν ένα πράγμα: Η ευρωπαϊκή ιστορία του 20ού αιώνα είναι ιστορία και ιστορίες προσφύγων και μετατοπισμένων, μια ατέλειωτη ιστορία μετακινούμενων πληθυσμών.
Οι προσφυγικές ροές από χώρα σε χώρα απετέλεσαν έναν από τους ισχυρούς κρίκους της μνήμης της Ευρώπης, έναν από τους ισχυρούς κρίκους γύρω από τους οποίους δέθηκαν με πολύ κόπο και αίμα οι δημοκρατικές αξίες, η αλληλεγγύη, η ανοχή στη διαφορετικότητα. Οι άνθρωποι αυτοί δοκιμάζουν τις αντοχές και το βάθος της δημοκρατίας στην Ευρώπη, δοκιμάζουν την αντίστασή μας στην ξενοφοβία, το ρατσισμό και τον φασισμό.
Οι πρόσφυγες σήμερα ενεργοποιούν την ιστορική μνήμη των λαών της Ευρώπης, και μάλιστα στην πιο επικίνδυνη συγκυρία. Μας βοηθούν να θυμηθούμε ότι η πιο βαθειά πληγή στο σώμα της Ευρώπης γεννήθηκε από μια άλλη οικονομική κρίση και από μια άλλη άνοδο της ξενοφοβίας και του φασισμού. Σήμερα, κάποια ευρωπαϊκά εκλογικά αποτελέσματα μαρτυρούν την εγγύτητα του κινδύνου, την οικοδόμηση ενός νέου τείχους ξενοφοβίας, τον κίνδυνο της επιστροφής του φασιστικού σκοταδιού. Η δημοκρατία είναι μια διαρκής πράξη αντίστασης, μια διαρκής πράξη επιβεβαίωσης ότι τα δικαιώματα δεν αποτελούν προνόμια αλλά δίκαιο που εμπεδώθηκε μετά από πολύ πόνο
Τα τραγικά γεγονότα του Παρισιού και τώρα των Βρυξελών μας καλούν σε επαγρύπνηση. Είναι φυσικό ο φόβος να αποτελεί την πρώτη αντίδραση. Ωστόσο δεν έχουμε την πολυτέλεια να απαντήσουμε στον φόβο με ακόμα περισσότερο φόβο. Η Ευρώπη οφείλει, στο όνομα του πολιτικού της πολιτισμού, να εξασφαλίσει την ελευθερία και την ασφάλεια, τα δικαιώματα και τη δημοκρατία. Δεν πρέπει να επιτρέψουμε στον τρόμο να λειτουργήσει ως επιχείρημα υπέρ του ρατσισμού και κατά των προσφύγων. Υπέρ του ρατσισμού και εναντίον κάθε έννοιας δικαίου.
Οι πρόσφυγες και τα δικαιώματά τους μας καλούν να αναλογιστούμε τη σημασία της παιδείας που προσφέρουμε. Αυτή τη φορά χωρίς να την μεταφράσουμε σε δείκτες τεχνογνωσίας, αποδοτικότητας ή κέρδους, αλλά προσπαθώντας να αντιληφθούμε τι πολίτες δημιουργούμε. Πώς τα κεκτημένα ευρωπαϊκών αιώνων διαχέονται μέσα από τα σχολεία και τα πανεπιστήμια στους κατοίκους της ηπείρου μας. Καλούμαστε να θυμηθούμε και πάλι τις παραμελημένες ανθρωπιστικές σπουδές και τον ρόλο τους στη διαμόρφωση των κοινωνιών και των πολιτών μας, καλούμαστε να επαναπροσδιορίσουμε από την αρχή την σημασία της παιδείας στις κοινωνίας μας.
Σήμερα η Ευρώπη επιλέγει.
Η Ευρώπη επιλέγει το παρόν της. Το αν θα υποδεχτεί τους πρόσφυγες ή αν θα επιτρέψει στην προκατάληψη, την ξενοφοβία και τον ρατσισμό να ορίσουν τις κινήσεις της. Η Ευρώπη όμως επιλέγει και το παρελθόν της. Αν θέλει το παρελθόν που την ορίζει να είναι ο διαφωτισμός, οι ιδέες της ελευθερίας και της ισότητας, οι πράξεις της δικαιοσύνης και της αλληλεγγύης. Ή αν θα επιλέξει να συστρατευθεί με ένα παρελθόν που γέννησε διαχωρισμό, οδύνη και τελικά πόλεμο μέσα και έξω από τα σύνορά της.
Η Ευρώπη επιλέγει το μέλλον της. Επιλέγει αν επιθυμεί η εποχή μας να μείνει στην ιστορία ως μια στιγμή που θα διδάσκει το μέλλον ή ως ένα ακόμα σημείο στην ιστορία, όπου η ολιγωρία κυριάρχησε, όπου μια ευκαιρία χάθηκε, όπου ξεκίνησε το σκοτεινό της αύριο.
Καλούμαστε να επιλέξουμε. Θα επιλέξουμε μαζί; Ως ένα όλο που μας δένει μια κοινή μοίρα; Ή θα επιλέξει ο καθένας ξεχωριστά, σε στρατόπεδα, χρησιμοποιώντας την Ευρωπαϊκή Ένωση ως μια πρόφαση, ως ένα πεδίο πρόσκαιρων συμμαχιών για εφήμερο κέρδος; Θα επιλέξουμε οι νέοι και οι νέες της Ευρώπης να ξεχάσουν τι σημαίνει αλληλεγγύη που γεννάει παιδεία, αλληλεγγύη που ισχυροποιεί τη Δημοκρατία, αλληλεγγύη που σέβεται το δίκαιο;
Η Ευρώπη πρέπει να υποδεχτεί τους πρόσφυγες. Η Ευρώπη οφείλει να αγκαλιάσει το μέλλον της. Οι Υπουργοί Παιδείας της Ευρώπης έχουμε ευθύνη και πρέπει άμεσα και επειγόντως ν’ απαντήσουμε στο ερώτημα: Σε τι παιδιά θ’ αφήσουμε την Ευρώπη; Σε ποιους πολίτες θ’ αφήσουμε το μέλλον της;
Με τιμή
Σία Αναγνωστοπούλου
