Αγαπητές μαθήτριες, Αγαπητοί μαθητές,
Αγαπητές και Αγαπητοί εκπαιδευτικοί,
Στις 28 Οκτωβρίου, ο Ελληνισμός τιμά μία από τις σημαντικότερες στιγμές της νεότερης Ιστορίας μας.
Τα ξημερώματα της 28ης Οκτωβρίου 1940, η φασιστική Ιταλία απαίτησε από την Ελλάδα να παραδώσει την εθνική της κυριαρχία και να επιτρέψει την είσοδο ξένων στρατευμάτων στη χώρα. Η ελληνική απάντηση ήταν αρνητική. Το ιστορικό «Όχι» εξέφρασε τη βούληση ενός ολόκληρου λαού να υπερασπιστεί την ελευθερία, την ανεξαρτησία και την αξιοπρέπειά του.
Λίγες ώρες αργότερα, οι Έλληνες στρατιώτες βρέθηκαν στο μέτωπο της Ηπείρου και της Πίνδου, υπό ιδιαίτερα αντίξοες συνθήκες. Δίπλα τους στάθηκε ολόκληρη η ελληνική κοινωνία. Οι γυναίκες της Πίνδου μετέφεραν πολεμοφόδια, τρόφιμα και τραυματίες μέσα στα χιόνια. Οι οικογένειες αποχωρίζονταν τους ανθρώπους τους. Οι πολίτες προσέφεραν ό,τι μπορούσαν. Άνθρωποι διαφορετικών ηλικιών, επαγγελμάτων και κοινωνικών καταβολών ενώθηκαν απέναντι σε έναν κοινό κίνδυνο.
Ακολούθησαν η γερμανική εισβολή, τα δύσκολα χρόνια της Κατοχής, η πείνα, οι διώξεις και οι εκτελέσεις. Αλλά και η Εθνική Αντίσταση, μέσα από την οποία χιλιάδες Ελληνίδες και Έλληνες συνέχισαν να αγωνίζονται για την ελευθερία.
Γι’ αυτό η 28η Οκτωβρίου δεν είναι μόνο μια ημερομηνία στο βιβλίο της Ιστορίας. Είναι η ζωντανή μνήμη ενός λαού που αρνήθηκε να υποταχθεί στον φασισμό και στον ολοκληρωτισμό.
Αυτή η επέτειος αναδεικνύει την αξία της ιστορικής μνήμης και αποδίδει τιμή σε όσους αγωνίστηκαν για την προάσπιση της ειρήνης και της ελευθερίας. Αναγνωρίζουμε το θάρρος και την αυταπάρνησή τους, καθώς και την παρακαταθήκη που άφησαν στις επόμενες γενιές: τη διαπιστωμένη αλήθεια ότι το μέγεθος μιας χώρας δεν μετριέται μόνο στον χάρτη, αλλά στο θάρρος, στο ανάστημα και στη δύναμη του λαού της να υπερασπίζεται τις αξίες του, ακόμη και στις πιο δύσκολες στιγμές.
Μας υπενθυμίζει, επίσης, ότι η ελευθερία και η δημοκρατία δεν είναι δεδομένες. Κατακτήθηκαν με αγώνες και θυσίες και απαιτούν διαρκή μέριμνα, γνώση και υπευθυνότητα για να διατηρηθούν.
Κάθε εποχή έχει τις δικές της προκλήσεις και κάθε γενιά καλείται να δώσει το δικό της περιεχόμενο στο «Όχι».
Στο σήμερα, καλούμαστε να λέμε «όχι» στη βία, στον φανατισμό και στη μισαλλοδοξία. «Όχι» στον ρατσισμό, στον εκφοβισμό και σε κάθε μορφή αποκλεισμού. «Όχι» στο ψέμα, στην παραπληροφόρηση και σε όσους επιχειρούν να διχάσουν την κοινωνία μας.
Ταυτόχρονα, καλούμαστε να λέμε ένα δυνατό «ναι» στη δημοκρατία, στην ειρήνη και στον διάλογο. «Ναι» στη γνώση και στην αλήθεια. «Ναι» στον σεβασμό της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, στη συνεργασία και στην αλληλεγγύη.
Σε αυτή την προσπάθεια το σχολείο έχει αναντικατάστατο ρόλο. Γιατί το σχολείο δεν μας μαθαίνει μόνο ημερομηνίες και γεγονότα. Μας βοηθά να κατανοούμε τα αίτια και τις συνέπειές τους. Μας μαθαίνει να σκεφτόμαστε ελεύθερα και κριτικά, να ξεχωρίζουμε την αλήθεια από το ψέμα, να ακούμε τον άλλον και να διαφωνούμε χωρίς να γινόμαστε εχθροί.
Ένα σχολείο ανοιχτό και δημοκρατικό αποτελεί το ισχυρότερο ανάχωμα απέναντι στον φανατισμό, στη μισαλλοδοξία και στον αυταρχισμό.
Αγαπητά μας παιδιά,
Η Ιστορία δεν σας ζητά να επαναλάβετε το παρελθόν. Σας καλεί να γνωρίσετε τα μαθήματά του και να τα μετατρέψετε σε δύναμη για το παρόν και το μέλλον.
Να μη μένετε αδιάφοροι μπροστά στην αδικία. Να υπερασπίζεστε εκείνον που βρίσκεται μόνος ή αδύναμος. Να μη φοβάστε να εκφράζετε ελεύθερα την άποψή σας, αλλά και να ακούτε με σεβασμό τη διαφορετική άποψη. Να αναζητάτε την αλήθεια και να μη δέχεστε άκριτα όσα ακούτε ή διαβάζετε. Να θυμάστε ότι η δημοκρατία ξεκινά από τις καθημερινές μας πράξεις και από τον τρόπο με τον οποίο φερόμαστε ο ένας στον άλλον.
Η νέα γενιά δεν κρατά μόνο τη μνήμη της Ιστορίας. Κρατά και τη σκυτάλη του μέλλοντος. Εσείς θα οικοδομήσετε την Ελλάδα των επόμενων δεκαετιών: μια Ελλάδα ελεύθερη, ισχυρή και δίκαιη· μια Ελλάδα που θυμάται, προχωρά μπροστά και δεν αφήνει κανέναν πίσω.
Ευχαριστώ θερμά τις εκπαιδευτικούς και τους εκπαιδευτικούς μας, που μεταδίδουν στα παιδιά όχι μόνο τη γνώση της Ιστορίας, αλλά και τις αξίες που τη συνοδεύουν.
Τιμούμε το παρελθόν όχι μόνο όταν το θυμόμαστε, αλλά κυρίως όταν διδασκόμαστε από αυτό.
Χρόνια πολλά σε όλες τις Ελληνίδες και όλους τους Έλληνες.
Χρόνια πολλά, Ελλάδα!
Αγαπητές μαθήτριες και αγαπητοί μαθητές,
Αγαπητές φοιτήτριες και αγαπητοί φοιτητές,
Αγαπητές και αγαπητοί εκπαιδευτικοί,
Η 28η Οκτωβρίου είναι μια ημέρα εθνικής υπερηφάνειας, ιστορικής μνήμης και βαθιάς συγκίνησης. Μια ημέρα που μας θυμίζει ότι η ελευθερία, η ανεξαρτησία και η αξιοπρέπεια ενός λαού δεν είναι δεδομένες. Είναι αγαθά πολύτιμα, που κατακτήθηκαν με αγώνες και θυσίες και έχουμε χρέος να διαφυλάσσουμε.
Πριν από 86 χρόνια, τα ξημερώματα της 28ης Οκτωβρίου 1940, η Ελλάδα αρνήθηκε να υποταχθεί στο τελεσίγραφο της φασιστικής Ιταλίας. Ένας μικρός λαός, απέναντι σε έναν αριθμητικά και στρατιωτικά ισχυρότερο αντίπαλο, επέλεξε να υπερασπιστεί την ελευθερία και την εθνική του ανεξαρτησία.
Το ιστορικό «ΟΧΙ» δεν ήταν απλώς μια διπλωματική απάντηση. Ήταν η έκφραση της θέλησης ενός ολόκληρου έθνους να μην παραδώσει το δικαίωμά του να αποφασίζει για το μέλλον του.
Στα βουνά της Πίνδου, στο αλβανικό μέτωπο, στις πόλεις και στα χωριά της πατρίδας μας, οι Ελληνίδες και οι Έλληνες εκείνης της γενιάς έγραψαν μια από τις πιο ένδοξες σελίδες της ιστορίας μας. Άνθρωποι απλοί, που άφησαν πίσω τις οικογένειές τους, τις δουλειές και τα όνειρά τους, στάθηκαν όρθιοι μπροστά στον κίνδυνο. Πολλοί δεν επέστρεψαν ποτέ.
Τους οφείλουμε σεβασμό, ευγνωμοσύνη και, πάνω απ’ όλα, τη διατήρηση της ιστορικής αλήθειας και της μνήμης τους.
Σήμερα, 86 χρόνια μετά, σε έναν κόσμο που εξακολουθεί να δοκιμάζεται από πολέμους, συγκρούσεις και αβεβαιότητες, το μήνυμα του 1940 παραμένει επίκαιρο. Μας υπενθυμίζει την αξία της ειρήνης, της δημοκρατίας, της εθνικής ενότητας και της προσήλωσης στις αρχές του διεθνούς δικαίου.
Η ιστορία, όμως, δεν υπάρχει μόνο για να τη θυμόμαστε στις επετείους. Υπάρχει για να τη γνωρίζουμε, να τη μελετούμε, να διδασκόμαστε από αυτήν.
Και εδώ βρίσκεται η μεγάλη ευθύνη της Παιδείας.
Ως πανεπιστημιακός δάσκαλος, πιστεύω βαθιά ότι η ιστορική γνώση είναι απαραίτητη για τη διαμόρφωση ελεύθερων και υπεύθυνων πολιτών. Στα σχολεία και στα πανεπιστήμιά μας, οι νέες και οι νέοι πρέπει να γνωρίζουν τι συνέβη το 1940, να κατανοούν τις συνθήκες και τις επιλογές εκείνης της εποχής και να αντιλαμβάνονται γιατί η ελευθερία και η δημοκρατία αξίζουν κάθε προσπάθεια για την υπεράσπισή τους.
Η Παιδεία μάς μαθαίνει να σκεφτόμαστε, να κρίνουμε, να αναζητούμε την αλήθεια και να σεβόμαστε τον άνθρωπο. Μας δίνει τα εφόδια να κατανοούμε το παρελθόν και τη δύναμη να διαμορφώνουμε το μέλλον.
Απευθύνομαι ιδιαίτερα σε εσάς, τις μαθήτριες, τους μαθητές, τις φοιτήτριες και τους φοιτητές μας.
Είστε η γενιά που θα συνεχίσει την πορεία της πατρίδας μας. Δεν καλείστε να δώσετε τις μάχες που έδωσαν οι πρόγονοί μας. Καλείστε, όμως, να ανταποκριθείτε στις προκλήσεις της δικής σας εποχής. Με τη γνώση, την επιστήμη, τη δημιουργικότητα, την αλληλεγγύη και την πίστη στις δυνατότητές σας.
Να ονειρεύεστε, να προσπαθείτε, να διεκδικείτε. Να αγαπάτε την πατρίδα μας, γνωρίζοντας την ιστορία της και αναλαμβάνοντας την ευθύνη για το αύριο.
Γιατί ο καλύτερος τρόπος να τιμούμε εκείνους που αγωνίστηκαν για μια ελεύθερη Ελλάδα είναι να φροντίζουμε ώστε οι επόμενες γενιές να ζήσουν σε μια χώρα ειρηνική, δημοκρατική, με περισσότερη γνώση, δικαιοσύνη και ευκαιρίες για όλους.
Αυτή είναι η δική μας ευθύνη απέναντι στην ιστορία. Και αυτό είναι το χρέος μας απέναντι στα παιδιά μας.
Τιμούμε με σεβασμό και ευγνωμοσύνη τις ηρωίδες και τους ήρωες του 1940. Κρατούμε ζωντανή τη μνήμη τους και τις αξίες για τις οποίες αγωνίστηκαν.
Χρόνια πολλά σε όλες τις Ελληνίδες και όλους τους Έλληνες!
Χρόνια πολλά στην Ελλάδα μας!
Η 28η Οκτωβρίου 1940 αποτελεί ορόσημο στην ιστορική πορεία του Ελληνισμού. Εκείνη την ημέρα, ο ελληνικός λαός επέδειξε απαράμιλλο θάρρος και αποφασιστικότητα, επιλέγοντας να αντισταθεί στον φασισμό και να υπερασπιστεί με αυταπάρνηση την ελευθερία και τα ιδανικά του.
Το Έπος του ’40 ανέδειξε τη δύναμη της ελληνικής ψυχής και τη θέληση ενός λαού να καθορίζει ο ίδιος την πορεία του. Η αντίσταση στην επίθεση αποτέλεσε κορυφαία στιγμή της νεότερης ιστορίας μας και ανέδειξε την προσήλωση των Ελλήνων στην ελευθερία και την εθνική ανεξαρτησία. Η γενιά του ’40 απέδειξε πως, ακόμη και στις δυσκολότερες συνθήκες, η πίστη στα ιδανικά και η ενότητα μπορούν να αποτελέσουν πηγή δύναμης για ένα ολόκληρο έθνος.
Η διατήρηση της ιστορικής μνήμης αποτελεί θεμελιώδη αποστολή της Παιδείας. Έτσι, η ιστορική γνώση γίνεται ζωντανό μάθημα για την ελευθερία, τη δημοκρατία, την ειρηνική συνύπαρξη και τον σεβασμό της ανθρώπινης αξιοπρέπειας.
Το χρέος της σύγχρονης Παιδείας είναι να συνδέει τη γνώση του παρελθόντος με τις απαιτήσεις του παρόντος. Να διαμορφώνει νέους ανθρώπους με ελεύθερη σκέψη, ισχυρή ταυτότητα και επίγνωση των δικαιωμάτων τους, αλλά και των υποχρεώσεών τους απέναντι στην κοινωνία. Γιατί η αγάπη για την πατρίδα αποκτά ουσιαστικό περιεχόμενο όταν εκφράζεται μέσα από τη συμμετοχή στα κοινά, τον σεβασμό στους δημοκρατικούς θεσμούς και τη συμβολή στην πρόοδο της χώρας.
Ο Θουκυδίδης συμπύκνωσε αυτή την αλήθεια στη φράση «ἄνδρες γὰρ πόλις»: οι άνθρωποι είναι εκείνοι που συγκροτούν και δίνουν υπόσταση στην πόλη. Αντίστοιχα, η δύναμη της Ελλάδας βρίσκεται στους ανθρώπους της, στις αξίες και στην εθνική τους προσφορά. Γι’ αυτό, η επένδυση στην Παιδεία είναι επένδυση στην ίδια την πορεία του τόπου.
Ογδόντα έξι χρόνια μετά, το μήνυμα του ’40 παραμένει επίκαιρο. Η Ελλάδα παραμένει προσηλωμένη στο Διεθνές Δίκαιο και υπερασπίζεται με συνέπεια την εθνική της κυριαρχία, τα κυριαρχικά της δικαιώματα και τα εθνικά της συμφέροντα. Με επίγνωση της ιστορικής μας διαδρομής και εμπιστοσύνη στις δυνατότητες του Ελληνισμού, αντιμετωπίζουμε τις προκλήσεις του παρόντος και οικοδομούμε ένα μέλλον αντάξιο των προσδοκιών των επόμενων γενεών.
Τιμούμε όσους αγωνίστηκαν το 1940 και κρατούμε ζωντανό το παράδειγμά τους, μετατρέποντας τη μνήμη σε γνώση και την ιστορική εμπειρία σε δύναμη προόδου.
Χρόνια πολλά σε όλες τις Ελληνίδες και όλους τους Έλληνες.
Δήλωση της Υπουργού, Σοφίας Ζαχαράκη, αναφορικά με την απόφαση της Ιεράς Μονής Σινά
Η Ελληνορθόδοξη Ιερά Βασιλική Αυτόνομη Μονή Αγίας Αικατερίνης του Αγίου και Θεοβαδίστου Όρους Σινά έλαβε μια απόφαση στρατηγικής σημασίας για την εδραίωση της νομικής της θέσης στην Αίγυπτο αλλά και την διασφάλιση του ελληνορθόδοξου χαρακτήρα της και την προστασία της μοναστικής ζωής για πάντα. Αυτό δεν θα είχε γίνει εφικτό χωρίς την κοινή υποστήριξη του Οικουμενικού Πατριαρχείου, του Πατριαρχείου Αλεξανδρείας, του Πατριαρχείου Ιεροσολύμων, του Αρχιεπισκόπου της Εκκλησίας Κύπρου και του Αρχιεπισκόπου της Εκκλησίας Ελλάδος. Η στάση ενότητας και ομόνοιας των Ορθοδόξων της καθ' ημάς Ανατολής πρέπει να συνεχιστεί και να διευρυνθεί ειδικά τώρα που οι γενικότερες εξελίξεις στη Μέση Ανατολή δημιουργούν κλίμα ανασφάλειας και θέτουν εν αμφιβόλω όσα θεωρούνταν δεδομένα ειδικά για τους Ορθοδόξους Χριστιανούς. Το Υπουργείο Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού σε στενή συνεργασία με το Υπουργείο Εξωτερικών έπραξε, πράττει και θα συνεχίσει να πράττει ό,τι είναι δυνατόν για να υποστηρίξει τα Πρεσβυγενή Πατριαρχεία και την Ιερά Μονή Σινά. Με τον ν.5224/2025 η εκπροσώπηση της Ιεράς Μονής Σινά στην Ελλάδα απέκτησε νομική προσωπικότητα και θεσμοθετήθηκε ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο υποστήριξης του έργου της. Σύντομα θα αναρτηθεί σε δημόσια διαβούλευση το νομοσχέδιο που προβλέπει την θεσμοθέτηση των Κληρικών της Ομογένειας. Προχωράμε με συγκεκριμένες πράξεις σε στενή συνεργασία με τα Πρεσβυγενή Πατριαρχεία.
Τηλεφωνική επικοινωνία με τον Μακαριώτατο Πατριάρχη Ιεροσολύμων κ.κ. Θεόφιλο Γ΄ είχε η Υπουργός Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού, Σοφία Ζαχαράκη, μετά την αιματηρή τρομοκρατική επίθεση στον Ελληνορθόδοξο Ιερό Ναό του Αγίου Γεωργίου, στο Χαμούντ του Αλ Καράκ.
Η Υπουργός εξέφρασε τη βαθύτατη θλίψη και τον αποτροπιασμό της για την επίθεση και ζήτησε από τον Μακαριώτατο να μεταφέρει τα ειλικρινή συλλυπητήριά της στις οικογένειες των θυμάτων, καθώς και την αμέριστη συμπαράστασή της στην ορθόδοξη κοινότητα και στον λαό της Ιορδανίας.
Η Σοφία Ζαχαράκη υπογράμμισε ότι η στοχοποίηση πιστών μέσα σε έναν χώρο λατρείας συνιστά αποτρόπαιη πράξη, η οποία προσβάλλει την ανθρώπινη ζωή και τη θρησκευτική ελευθερία. Τόνισε ακόμη ότι η βία και ο εξτρεμισμός δεν μπορούν να κλονίσουν τη μακραίωνη χριστιανική παρουσία στην περιοχή ούτε την ειρηνική συνύπαρξη Χριστιανών και Μουσουλμάνων.
Η Υπουργός Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού είχε επίσης επικοινωνία με τον Πρέσβη της Ιορδανίας στην Αθήνα, Ζουχέρ Αμπντουλά Αλνασούρ, προς τον οποίο εξέφρασε τα ειλικρινή συλλυπητήριά της.
